Ο Robert Kiyosaki, ο συγγραφέας πίσω από το «Rich Dad Poor Dad», δηλώνει ότι κάποια στιγμή στη ζωή του έχασε τα πάντα — και δεν θα άλλαζε αυτή την εμπειρία με τίποτα. Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτή η ολοκληρωτική κατάρρευση δεν ήταν μια ιστορία προς αποφυγή, αλλά ένα σημείο καμπής: μετέτρεψε τα λάθη του σε μαθήματα αντί για διαρκή πικρία.
Αυτή η προσέγγιση έρχεται σε αντίθεση με το συνηθισμένο αφήγημα των οικονομικών «γκουρού», οι οποίοι τείνουν να προβάλλουν μια ευθύγραμμη ανοδική πορεία. Η εκδοχή του Kiyosaki είναι πιο περίπλοκη. Ο ξαφνικός πλούτος, υποστηρίζει, μπορεί να εξανεμιστεί λόγω εγωισμού ή άστοχης εμπιστοσύνης, ενώ ο ίδιος περιγράφει επανειλημμένες αποτυχίες στην πορεία του.
Το επιχείρημα για μια νέα αρχή
Αυτό που υποστηρίζει ο Kiyosaki είναι ότι η απώλεια των πάντων τον ανάγκασε να αναπτύξει καλύτερη οικονομική κρίση. Η αξία, όπως εξηγεί, δεν βρισκόταν στα χρήματα που έχασε, αλλά σε αυτό που πήρε τη θέση τους — μια πιο ξεκάθαρη αντίληψη του ρίσκου, των ανθρώπων που εμπιστευόταν και των δικών του παρορμήσεων. Η πικρία ήταν η άλλη επιλογή. Εκείνος λέει ότι επέλεξε να κρατήσει το μάθημα.
Πρόκειται για ένα γνώριμο μοτίβο στη δημόσια αφήγησή του: ο πλούτος είναι εύθραυστος, και οι συνήθειες που τον χτίζουν έχουν μεγαλύτερη σημασία από οποιοδήποτε μεμονωμένο απροσδόκητο κέρδος. Το ζητούμενο δεν είναι ότι το να χάσεις τα πάντα είναι καλό, αλλά ότι οι συνέπειες μπορούν να αποδειχθούν ωφέλιμες, εφόσον τα λάθη αναλυθούν αντί να επαναλαμβάνονται.
Εγωισμός και άστοχη εμπιστοσύνη
Η αφήγηση του Kiyosaki εστιάζει σε δύο παράγοντες που μπορούν να εξανεμίσουν μια περιουσία σε σύντομο χρονικό διάστημα. Ο ένας είναι ο εγωισμός — η πεποίθηση ότι μια σειρά καλών αποτελεσμάτων οφείλεται στην ικανότητα και όχι στην τύχη. Ο άλλος είναι η άστοχη εμπιστοσύνη, η απόφαση να παραχωρηθεί έλεγχος ή εμπιστοσύνη σε άτομα που δεν την έχουν κερδίσει. Και οι δύο είναι αθόρυβες αποτυχίες. Καμία δεν εμφανίζεται σε έναν ισολογισμό παρά μόνο όταν είναι πλέον πολύ αργά.
Αυτό είναι το σημείο της ιστορίας του που μοιάζει λιγότερο με υλικό παρακίνησης και περισσότερο με προειδοποίηση. Τα ξαφνικά χρήματα μπορούν να εξαφανιστούν από τις ίδιες πόρτες από τις οποίες μπήκαν.
Ένα μάθημα, όχι μια μνησικακία
Η διάκριση που κάνει ο Kiyosaki είναι ανάμεσα στην απώλεια χρημάτων και στην απώλεια της ικανότητας να διδαχθείς από αυτήν. Η πικρία, κατά την άποψή του, είναι το τίμημα της άρνησης να εξετάσει κανείς τι πήγε στραβά. Η αντιμετώπιση της απώλειας ως διδάκτρων διατηρεί το μάθημα διαθέσιμο και αξιοποιήσιμο.
Δεν παρουσιάζει το περιστατικό ως παράσημο. Μοιάζει περισσότερο με επανεκκίνηση — επώδυνη, αλλά χρήσιμη. Η οικονομική κρίση που, όπως λέει, προέκυψε από αυτό είναι το περιουσιακό στοιχείο που εκτιμά περισσότερο, και δεν ήταν κάτι που θα μπορούσε να είχε αγοράσει.
Τι θέλει να κρατήσουν οι αναγνώστες
Για όποιον διαβάζει την ιστορία του, το συμπέρασμα δεν είναι να επιδιώξει μια ολοκληρωτική κατάρρευση. Είναι να αντιμετωπίζει τις αναποδιές ως πηγή πληροφόρησης. Η θέση του Kiyosaki είναι ότι οι άνθρωποι που ανακάμπτουν από μια απώλεια είναι εκείνοι που μπορούν να κατονομάσουν τι έκαναν λάθος — και στη συνέχεια να αλλάξουν τη συμπεριφορά που το προκάλεσε.
Πρόκειται για ένα μήνυμα που γίνεται πιο δύσκολα αποδεκτό σε σύγκριση με μια ιστορία γρήγορου πλουτισμού, κι όμως είναι αυτό που συνεχίζει να επαναλαμβάνει. Η επόμενη δοκιμασία αυτής της ιδέας είναι αυτή που δεν μπορεί να ελέγξει: αν οι άνθρωποι που τον ακολουθούν θα την εφαρμόσουν προτού αναγκαστούν, και όχι εκ των υστέρων.
