امارات متحده عربی بهطور رسمی از سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) خارج شد. ابوظبی این اقدام را یک انتخاب کاملاً استراتژیک میداند که بر اساس منافع بلندمدت اقتصادی خود اتخاذ شده است، نه تحت فشارهای سیاسی. این تصمیم که توسط مقامات اماراتی اعلام شد، به عضویت چند دههای این کشور در کارتل تولیدکنندگان نفت پایان میدهد و پویایی دیپلماسی جهانی انرژی را تغییر میدهد.
چرا امارات خارج شد؟
ابوظبی این خروج را بخشی از تلاش گستردهتر برای تنوعبخشی به اقتصاد خود و اعمال کنترل بیشتر بر تولید انرژی خود توصیف کرد. مقامات تأکید کردند که این خروج واکنشی به اختلافات درون اوپک یا پاسخی به خواستههای سیاسی خارجی نبوده است. در عوض، آن را گامی حاکمیتی نامیدند که هدف آن همسوسازی سیاستهای نفتی این کشور با اهداف توسعه ملی، از جمله افزایش ظرفیت تولید و سرمایهگذاری در منابع انرژی پاکتر است.
امارات اخیراً برای دریافت سهمیه تولید بالاتر در اوپک تلاش کرده بود که این موضوع باعث تنش با رهبر بالفعل این کارتل، عربستان سعودی، شده بود. اما دولت تأکید کرد که جدایی بهخاطر یک اختلاف واحد نبوده است. یک منبع آگاه که به دلیل خصوصی بودن مذاکرات خواست نامش فاش نشود، گفت: «این یک تصمیم استراتژیک است که مدتی است در دست بررسی بوده است.»
خروج چه تأثیری بر بازارهای نفت دارد؟
امارات یکی از بزرگترین تولیدکنندگان نفت جهان است و روزانه حدود ۳.۲ میلیون بشکه نفت تولید میکند. خروج این کشور یک عضو کلیدی را از اوپک که دههها سطح تولید را برای تأثیرگذاری بر قیمتهای جهانی هماهنگ میکرد، حذف میکند. تحلیلگران میگویند این حرکت میتواند توانایی کارتل را برای اعمال انضباط میان اعضای باقیمانده کاهش دهد، هرچند ممکن است اهداف تولید جمعی اوپک فوراً تحت تأثیر قرار نگیرد، زیرا امارات احتمالاً همچنان بهطور غیررسمی در سطوح تولید همکاری خواهد کرد.
قیمت نفت در معاملات اولیه واکنش چندانی به این خبر نشان نداد که نشان میدهد بازارها احتمال جدایی را قبلاً در قیمتها لحاظ کرده بودند. معاملهگران اشاره کردند که خروج امارات ماهها شایعه شده بود و بسیاری انتظار دارند این کشور حتی خارج از ساختار رسمی نیز به همسویی با استراتژی کلی اوپک ادامه دهد.
امارات چگونه راه خود را خواهد رفت؟
مقامات ابوظبی به وضوح اعلام کردهاند که قصد دارند ظرفیت تولید خود را تا سال ۲۰۳۰ به ۵ میلیون بشکه در روز برسانند، هدفی که با سهمیههای فعلی اوپک در تضاد است. خروج از این سازمان به امارات آزادی عمل میدهد تا بدون محدودیت این هدف را دنبال کند. این کشور همچنین میخواهد نقش خود را در گاز طبیعی، انرژیهای تجدیدپذیر و پتروشیمی گسترش دهد – بخشهایی که هماهنگی اوپک در آنها کمتر مرتبط است.
این تصمیم نشاندهنده واگرایی رو به رشد بین امارات و سایر اعضای اوپک بر سر گذار انرژی است. در حالی که عربستان سعودی و دیگران بر دفاع از سهم بازار نفت تمرکز کردهاند، امارات سرمایهگذاری زیادی در انرژی خورشیدی، هیدروژن و فناوری جذب کربن انجام داده است. با خروج از کارتل، میتواند استراتژی انرژی خود را دقیقتر با اولویتهای داخلی هماهنگ کند.
مرحله بعدی چیست؟
خروج امارات بلافاصله اجرایی میشود، اما پیامدهای عملی آن طی ماهها آشکار خواهد شد. این کشور دیگر در جلسات اوپک شرکت نخواهد کرد و ملزم به توافقهای تولیدی آن نخواهد بود. با این حال، اگر هر دو طرف منفعتی ببینند، میتواند در گروه گستردهتر اوپکپلاس که شامل تولیدکنندگان غیراوپکی مانند روسیه نیز میشود، شرکت کند. هنوز هیچ مذاکرهای در این باره اعلام نشده است.
این حرکت اوپک را با ۱۲ عضو باقی میگذارد و این سؤال را مطرح میکند که آیا کشورهای دیگر نیز ممکن است از آن پیروی کنند. در حال حاضر، امارات میگوید به بازارهای انرژی پایدار متعهد است و به همکاری با متحدان در زمینه عرضه ادامه خواهد داد. سؤال بزرگ بیپاسخ این است که آیا این خروج در نهایت سایر تولیدکنندگان را وادار خواهد کرد تا عضویت خود را بازنگری کنند – یا اینکه آیا کارتل میتواند خود را با آیندهای سازگار کند که در آن بلندپروازترین اعضای آن دیگر تمایلی به حضور در چادر ندارند.
