شبکه Aptos از یک «مم‌پول رمزنگاری‌شده» (Encrypted Mempool) رونمایی کرده است؛ قابلیتی اختیاری که جزئیات تراکنش‌ها را تا زمان نهایی شدن ترتیب آن‌ها پنهان نگه می‌دارد. هدف از این اقدام، مقابله با فرانت‌رانینگ (پیش‌دستی در معاملات) و حملات ساندویچی (sandwich attacks) است؛ روشی که در آن ربات‌ها یک معامله در حال انتظار را رصد کرده و پیش از آن سفارشی ثبت می‌کنند تا از نوسان قیمت ناشی از آن سود ببرند.
این ویژگی هیچ محدودیتی را به توسعه‌دهندگان یا کاربران تحمیل نمی‌کند؛ بلکه ابزاری است که در صورت تمایل به محافظت در برابر رفتارهای سودجویانه‌ای که در بلاکچین‌های عمومی به امری روزمره تبدیل شده‌اند، می‌توانند آن را فعال کنند.
نحوه عملکرد مم‌پول رمزنگاری‌شده
در اغلب شبکه‌ها، تراکنش‌ها پیش از تایید در یک فضای انتظار عمومی به نام مم‌پول (mempool) قرار می‌گیرند. در این فضا، هر کسی می‌تواند تراکنش‌های در صف را مشاهده کند؛ از جمله نوع دارایی، حجم معامله و قیمت مدنظر. همین شفافیت است که حملات ساندویچی را ممکن می‌سازد. ربات یک سفارش خرید بزرگ را شناسایی می‌کند، خرید خود را درست جلوتر از آن انجام می‌دهد، اجازه می‌دهد سفارش اولیه قیمت را بالا ببرد و سپس در اوج قیمت به فروش می‌رساند. در نتیجه، معامله‌گری که سفارش اصلی را ثبت کرده بود، معامله خود را با قیمتی بسیار نامناسب‌تر دریافت می‌کند.
مم‌پول رمزنگاری‌شده Aptos این جزئیات را تا زمان تثبیت جایگاه تراکنش در بلوک، مخفی نگه می‌دارد. در نتیجه، زمانی که دیگران متوجه ماجرا می‌شوند، ترتیب تراکنش‌ها از قبل تعیین شده است. بدین ترتیب، ربات‌ها نمی‌توانند به معامله‌ای که از آن اطلاعی ندارند نفوذ کنند.
اختیاری بودن این سازوکار از اهمیت بالایی برخوردار است. برخی از برنامه‌ها برای منطق اجرایی خود به مم‌پول‌های شفاف وابسته‌اند؛ مانند استراتژی‌های آربیتراژ، انواع خاصی از بازارسازی یا ابزارهایی که تراکنش‌ها را پیش از ثبت نهایی شبیه‌سازی می‌کنند. این دسته از توسعه‌دهندگان می‌توانند این قابلیت را خاموش بگذارند. از سوی دیگر، پلتفرم‌های ارائه‌دهنده خدمات به کاربران، به‌ویژه صرافی‌ها و کیف‌پول‌ها، می‌توانند با فعال‌سازی آن، اجرای بهتری از معاملات را به کاربران خود ارائه دهند.
رویکردی متفاوت نسبت به MEV
فرانت‌رانینگ زیرمجموعه‌ای از پدیده‌ای است که در این صنعت MEV یا «حداکثر ارزش قابل استخراج» نامیده می‌شود. MEV سودی است که اعتبارسنج‌ها (validators)، سازندگان بلوک و جستجوگران (searchers) می‌توانند با تعیین محتوا و اولویت چینش تراکنش‌ها در یک بلوک استخراج کنند. در اتریوم و دیگر شبکه‌ها، MEV به یک صنعت پنهان چند میلیارد دلاری تبدیل شده است که در آن شبکه‌های رله و حراج‌های تخصصی تعیین می‌کنند چه تراکنش‌هایی زودتر در بلوک قرار گیرند.
بیشتر راهکارهای ارائه‌شده برای مهار این پدیده از بیرون لایه پایه سرچشمه گرفته‌اند؛ نظیر رله‌های تراکنش خصوصی، طرح‌های تعهد-افشا (commit-reveal)، یا حراج‌های جریان سفارش که در پی توزیع مجدد منافع هستند. اما Aptos مسیر متفاوتی در پیش گرفته است: تعبیه مستقیم حریم خصوصی در خط پردازش تراکنش‌های خود شبکه.
این راهکار MEV را به طور کامل ریشه‌کن نمی‌کند. اعتبارسنج‌ها همچنان کنترل اولویت‌بندی تراکنش‌ها را در دست دارند و تراکنش‌های رمزنگاری‌شده نیز ممکن است با تاخیر یا لغو مواجه شوند. با این حال، ساده‌ترین و مخرب‌ترین شکل آن حذف می‌شود؛ یعنی حالتی که ربات سفارش شما را می‌بیند و با پیش‌دستی، شما را متضرر می‌کند.
آنچه در اختیار توسعه‌دهندگان قرار می‌گیرد
برای تیم‌هایی که پروژه‌های خود را بر بستر Aptos توسعه می‌دهند، مم‌پول رمزنگاری‌شده اهرم دیگری در تنظیم نحوه تعامل برنامه‌هایشان با شبکه است. این یک تنظیمات پیش‌فرض نیست و راه‌حلی برای رفع تمام مشکلات هم به شمار نمی‌رود. این قابلیت مانع از دستکاری ترتیب تراکنش‌ها توسط اعتبارسنج‌ها به سود خودشان نمی‌شود و سایر اشکال MEV مانند «بک‌رانینگ» (backrunning) را هدف قرار نمی‌دهد؛ حالتی که در آن ربات بلافاصله پس از سفارش شما، معامله‌ای ثبت می‌کند تا نوسان قیمت ایجادشده توسط شما را جذب کند.
با وجود این، حملات ساندویچی همان موردی هستند که کاربران عادی بیشترین آسیب مستقیم را از آن می‌بینند. اثر این حملات به صورت نرخ‌های نامناسب‌تر در سواپ‌ها، اسلیپیج (لغزش قیمت) غیرقابل توضیح و احساس مبهم ناعادلانه بودن سازوکار بازار احساس می‌شود. پنهان کردن اطلاعات تراکنش‌های در انتظار تا زمان قطعی شدن ترتیب آن‌ها، فرصت زمانی مورد اتکای این ربات‌ها را از بین می‌برد.
این ویژگی هم‌اکنون فعال و در دسترس است. توسعه‌دهندگانی که مایل به استفاده از آن هستند، می‌توانند آن را در تنظیمات نرم‌افزار خود فعال کنند و سایرین نیز می‌توانند تغییری ایجاد نکنند. Aptos اعلام نکرده است که آیا این ویژگی در آینده به حالت پیش‌فرض تبدیل خواهد شد یا ارتقاهای دیگری در حوزه حریم خصوصی در دست توسعه است یا خیر.
آنچه واضح به نظر می‌رسد، وجود یک بده‌بستان فنی است: مم‌پول‌های رمزنگاری‌شده موجب افزایش تاخیر و پیچیدگی در جریان تراکنش‌ها می‌شوند و از شفافیتی که برخی ابزارهای آن‌چین به آن متکی هستند می‌کاهند. این که آیا محافظت ارائه‌شده ارزش این هزینه‌ها را دارد یا خیر، تصمیمی است که هر پروژه باید به طور مستقل اتخاذ کند.
