Việc phong tỏa dầu tại Biển Đỏ đang thắt chặt nguồn cung năng lượng vốn đã căng thẳng của châu Á, gây ra những tác động lan rộng trên thị trường toàn cầu. Sự gián đoạn này, vốn đã ngăn chặn lưu thông tàu chở dầu qua một trong những điểm nghẽn nhộn nhịp nhất thế giới, cho thấy sự phụ thuộc sâu sắc của khu vực vào dầu thô nhập khẩu và có thể thay đổi vĩnh viễn cách thức giao dịch và định giá dầu.
Tại sao châu Á bị ảnh hưởng nặng nề nhất
Châu Á phụ thuộc vào tuyến đường Biển Đỏ cho một phần đáng kể lượng dầu nhập khẩu. Các tàu chở dầu thô từ Trung Đông và châu Phi thường đi qua eo biển Bab el-Mandeb để đến các nhà máy lọc dầu châu Á. Việc phong tỏa đã buộc nhiều tàu phải đi đường vòng qua mũi Hảo Vọng, kéo dài thời gian vận chuyển thêm nhiều tuần và đẩy chi phí vận tải lên cao.
Đối với các quốc gia như Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc – tất cả đều là những nhà nhập khẩu lớn – sự chậm trễ này đồng nghĩa với giá xăng dầu cao hơn tại các trạm bơm và nguồn cung cho công nghiệp bị thắt chặt. Cuộc khủng hoảng diễn ra trong bối cảnh nhiều nền kinh tế châu Á đang phải vật lộn với lạm phát và phục hồi sau đại dịch. Việc phong tỏa càng làm tình hình thêm tồi tệ.
Thị trường toàn cầu chịu áp lực
Tác động không chỉ giới hạn ở châu Á. Giá dầu đã tăng khi các nhà giao dịch tính đến việc mất nguồn cung từ Biển Đỏ. Dầu Brent đã chứng kiến sự biến động gia tăng, và phí bảo hiểm vận chuyển đã tăng vọt đối với các tàu vẫn muốn đi qua khu vực này. Việc phong tỏa cũng đang làm gián đoạn dòng chảy khí đốt tự nhiên hóa lỏng và các hàng hóa khác, làm gia tăng lo ngại về an ninh năng lượng trên toàn thế giới.
Các nhà đầu tư đang theo dõi sát sao. Tình hình đã đưa thêm sự bất ổn vào một thị trường vốn đã căng thẳng, với một số nhà phân tích – mặc dù không được trích dẫn ở đây – chỉ ra nguy cơ giá tăng kéo dài nếu việc phong tỏa tiếp diễn.
Sự dễ bị tổn thương của châu Á bị phơi bày
Việc phong tỏa là một lời nhắc nhở rõ ràng về mức độ dễ bị tổn thương của châu Á trước các gián đoạn tại các hành lang hàng hải quan trọng. Khu vực này nhập khẩu hơn một nửa lượng dầu, và phần lớn trong số đó đi qua các eo biển hẹp như Biển Đỏ, eo biển Malacca và Biển Đông. Bất kỳ sự tắc nghẽn nào – dù do xung đột, cướp biển hay căng thẳng địa chính trị – đều có thể gây ra những tác động lớn hơn nhiều so với bình thường.
Cuộc khủng hoảng này có thể thúc đẩy các nỗ lực đa dạng hóa nguồn năng lượng. Một số chính phủ châu Á đã đang tăng cường đầu tư vào năng lượng tái tạo và sản xuất trong nước. Những nước khác đang khám phá các tuyến đường cung ứng thay thế, chẳng hạn như đường ống từ Trung Á hoặc tăng nhập khẩu từ châu Mỹ. Nhưng những thay đổi đó cần nhiều năm, chứ không phải vài tuần.
Phong tỏa có ý nghĩa gì đối với định giá dầu
Sự gián đoạn này có thể định hình lại thị trường dầu mỏ toàn cầu và ảnh hưởng đến động lực định giá trong tương lai. Nếu việc phong tỏa kéo dài, người mua có thể bắt đầu yêu cầu các hợp đồng dài hạn tránh qua Biển Đỏ, làm thay đổi các dòng thương mại truyền thống. Điều đó có thể dẫn đến một thị trường phân mảnh hơn, với các chuẩn giá khu vực ngày càng khác biệt.
Hiện tại, tác động trước mắt là chi phí cao hơn và sự bất ổn lớn hơn. Việc phong tỏa chưa có dấu hiệu kết thúc sớm, khiến các chính phủ và công ty năng lượng châu Á phải chạy đua tìm kiếm các giải pháp thay thế. Vài tuần tới sẽ rất quan trọng để xác định liệu đây là một cú sốc tạm thời hay khởi đầu của một sự thay đổi lâu dài trên bản đồ dầu mỏ thế giới.
