رئیسجمهور ترامپ از ایران خواسته است که غرامت پرداخت کند؛ اقدامی که تهدیدی برای تشدید تنشها بین واشنگتن و تهران است، درست در زمانی که مذاکرات بر سر تنگه هرمز در حال پیشرفت است. این خواسته که مبلغ یا سازوکار مشخصی برای آن تعیین نشده، ابهام تازهای به کانال دیپلماتیکِ از قبل شکننده تزریق کرده است. همچنین بازتاب آن به بازارهای جهانی انرژی نیز میرسد، جایی که معاملهگران هر سیگنالی از این منطقه را زیر نظر دارند.
خواستهای بدون برچسب قیمت
کاخ سفید جزئیات شکل غرامت یا نحوه محاسبه آن را مشخص نکرده است. به گفته افراد مطلع از موضوع، همین ابهام به خودی خود یک مشکل است. مقامات ایرانی بهطور علنی به این خواسته پاسخ ندادهاند، اما نبود جزئیات، جای تفسیر — و تشدید تنش — را باز میگذارد.
اظهارات ترامپ در یک لحظه حساس مطرح میشود. تنگه هرمز، آبراهی باریک بین ایران و عمان، حدود یکپنجم عرضه نفت جهان را حمل میکند. هر اختلالی در آن، موجهای شوکآوری به قیمت نفت خام وارد میکند. خواسته غرامت، صرفنظر از هدف موردنظر آن، لایه جدیدی از غیرقابلپیشبینی بودن را به یک بنبستِ از قبل پرنوسان اضافه میکند.
مذاکرات در ترازو
دیپلماتها مذاکرات بر سر تنگه هرمز را مقدماتی اما امیدوارکننده توصیف کردهاند. خواسته غرامت، با افزودن یک پیششرط جدید که تهران بعید است بدون مقاومت بپذیرد، این مذاکرات را پیچیده میکند. مشخص نیست که آیا این خواسته یک تاکتیک مذاکراتی است یا یک موضع قطعی، اما در هر صورت، خط پایان را جابهجا میکند.
زمانبندی اهمیت دارد. هر دو طرف تمایل خود را برای ادامه گفتگوها اعلام کردهاند، اما هر تحریک جدید، فروش یک توافق را به مخاطبان مربوطه برای مذاکرهکنندگان دشوارتر میکند. برای واشنگتن، این خواسته ممکن است در داخل کشور خوب جلوه کند. برای تهران، این روایت را تقویت میکند که آمریکا با حسن نیت مذاکره نمیکند.
بازارهای انرژی در لبه پرتگاه
معاملهگران نفت قبلاً هم این وضعیت را دیدهاند. هر تشدید تنش در خلیج فارس معمولاً جهش کوتاهی در قیمت نفت خام ایجاد میکند و سپس با فروکش کردن بحران، قیمتها عقب مینشینند. خواسته غرامت نیز تفاوتی ندارد — قیمتهای شاخص با انتشار این خبر کمی افزایش یافت، هرچند این حرکت محتاطانه بود.
ریسک بزرگتر بلندمدت است. اگر این خواسته به یک پیششرط سخت برای مذاکرات تبدیل شود، مسیر دیپلماتیک میتواند بهکلی متوقف شود. این امر منطقه را بدون شیر اطمینان رها میکند و حادثه بعدی — توقیف نفتکش، حمله پهپادی، موشک سرگردان — میتواند واکنش شدیدتری نسبت به حادثه قبلی در بازار ایجاد کند.
فعلاً وضعیت سیال باقی مانده است. این خواسته مطرح شده، اما هیچ جدول زمانی برای پاسخ تعیین نشده است. ایران از مذاکرات خارج نشده و آمریکا نیز نگفته است که اگر تهران از پرداخت خودداری کند چه اتفاقی میافتد. حرکت بعدی مشخص نیست و همین عدم قطعیت، تنها ثابتِ منطقهای است که در آن معیارها با بشکهها و جانها سنجیده میشوند.
