Xung đột tại Iran đã làm gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu, với Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) gọi đây là tác động lớn nhất tới thị trường dầu mỏ trong nhiều thập kỷ. Đánh giá của cơ quan này, công bố trong tuần này, chỉ ra rằng cuộc chiến đang lan rộng là mối đe dọa trực tiếp tới an ninh năng lượng và ổn định kinh tế trên toàn thế giới.
Vì sao IEA gióng hồi chuông cảnh báo
Cảnh báo của IEA rất thẳng thắn: không có sự kiện nào trong ký ức gần đây tác động mạnh tới thị trường dầu mỏ như vậy. Xung đột đã cắt đứt các tuyến cung cấp chính và làm hư hại cơ sở hạ tầng sản xuất, đẩy giá dầu vào vùng mà các nhà phân tích không lường trước. Báo cáo của cơ quan này nhấn mạnh rằng sự gián đoạn không phải là tạm thời, và những ảnh hưởng lan tỏa sẽ được cảm nhận ở mọi lĩnh vực phụ thuộc vào dầu mỏ.
Căng thẳng địa chính trị đã làm phức tạp thêm bất kỳ giải pháp nhanh chóng nào. Chiến tranh đã làm cứng rắn lập trường của tất cả các bên, khiến các cuộc đàm phán ngoại giao gần như không thể diễn ra. IEA lưu ý rằng cuộc giao tranh càng kéo dài, thiệt hại đối với cơ sở hạ tầng năng lượng toàn cầu càng sâu sắc.
Phản ứng dây chuyền trên thị trường toàn cầu
Giá năng lượng không phải là thứ duy nhất biến động. Sự bất ổn đã làm các nhà đầu tư hoảng sợ, những người hiện đang định giá cho sự không chắc chắn kéo dài. Chi phí vận chuyển đã tăng, và các quốc gia phụ thuộc vào nhập khẩu đang chạy đua để tìm nguồn cung thay thế. Dữ liệu của IEA cho thấy sự gián đoạn không chỉ giới hạn ở dầu thô — các sản phẩm tinh chế, khí đốt tự nhiên, và thậm chí cả thị trường điện cũng đang bị ảnh hưởng.
Hậu quả kinh tế đang lan rộng. Áp lực lạm phát, vốn đã ở mức cao, được dự báo sẽ gia tăng. Các ngân hàng trung ương, những nơi đã lên kế hoạch cắt giảm lãi suất, có thể phải xem xét lại. Cảnh báo của IEA là lời nhắc nhở rằng cái giá của cuộc chiến này vượt xa khu vực.
Nỗ lực ngoại giao bị đình trệ
Các kênh ngoại giao phần lớn đã đổ vỡ. Xung đột khiến các nhà trung gian khó có thể thiết lập các cuộc đàm phán, chứ chưa nói đến việc đạt được tiến triển. Báo cáo của IEA lưu ý rằng cánh cửa cho một giải pháp thương lượng đang khép lại, và mỗi ngày giao tranh khiến việc phục hồi trở nên khó khăn hơn.
An ninh năng lượng không còn là vấn đề khu vực. Đánh giá của IEA là lời kêu gọi hành động toàn cầu, nhưng khi chiến tranh vẫn đang leo thang, không có con đường rõ ràng phía trước. Cơ quan này chưa đề xuất một giải pháp cụ thể, nhưng đã nói rõ rằng hiện trạng là không thể duy trì.
Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo
Câu hỏi trước mắt là liệu sự gián đoạn sẽ giảm bớt hay tồi tệ hơn. IEA chưa đưa ra mốc thời gian, nhưng đã cảnh báo rằng nếu không có sự hạ nhiệt, tác động sẽ chỉ ngày càng sâu sắc. Các chính phủ đang bị thúc ép giải phóng kho dự trữ chiến lược, nhưng những kho dự trữ đó là hữu hạn. Thị trường đang theo dõi bất kỳ dấu hiệu nào của sự chuyển động ngoại giao, nhưng cho đến nay, vẫn chưa có gì xuất hiện.
Vài tuần tới sẽ rất quan trọng. Giá dầu có khả năng vẫn biến động mạnh, và nền kinh tế toàn cầu sẽ chịu áp lực. Cảnh báo của IEA không phải là một dự đoán — nó là mô tả về hiện tại. Câu hỏi mở duy nhất là tình hình có thể tồi tệ đến mức nào.
