China's eigen AI-modellen van DeepSeek en Alibaba verkleinen de prestatiekloof met hun Amerikaanse tegenhangers — en doen dat tegen een fractie van de kosten. Deze verschuiving geeft president Xi Jinping nieuwe invloed op wereldwijde tech-regels en roept nieuwe veiligheidszorgen op in Washington en daarbuiten.
Hoe de kloof kleiner wordt
DeepSeek en Alibaba hebben elk grote taalmodellen uitgebracht die qua capaciteiten wedijveren met systemen van OpenAI, Google en Meta. Maar de Chinese modellen zijn aanzienlijk goedkoper om te ontwikkelen en draaien, zeggen analisten. Dat kostenvoordeel stelt Chinese bedrijven in staat AI breder in te zetten en sneller te experimenteren.
Het nieuwste model van DeepSeek evenaart bijvoorbeeld GPT-4 op verschillende benchmarks terwijl het veel minder rekenkracht gebruikt. De Qwen-serie van Alibaba heeft ook sterke prestaties laten zien bij codeer- en redeneertaken. Het resultaat: een verkleining van de voorsprong die Amerikaanse bedrijven sinds de lancering van ChatGPT in 2022 hadden.
Xi's nieuwe troef
Beijing beschouwt AI als een strategische prioriteit. Nu de eigen modellen concurrerend worden, kan Xi meer invloed uitoefenen op het vaststellen van internationale regels voor AI-veiligheid, databeheer en exportcontroles. Dat zou de Amerikaanse pogingen om China's toegang tot geavanceerde chips en software te beperken, kunnen ondermijnen.
China heeft zijn groeiende AI-capaciteiten al gebruikt om discussies bij de Verenigde Naties en de Global AI Summit te beïnvloeden. De lage kosten van DeepSeek en Alibaba's modellen maken ze ook aantrekkelijk voor ontwikkelingslanden, die zo minder afhankelijk worden van dure Amerikaanse diensten. Dat geeft Beijing een diplomatiek instrument — en een manier om een eigen AI-ecosysteem op te bouwen.
Veiligheidszorgen nemen toe
De snelle opkomst van Chinese AI heeft alarm geslagen bij inlichtingendiensten en cybersecuritybedrijven. Zij vrezen dat Beijing de technologie kan gebruiken voor surveillance, desinformatie of militaire toepassingen. De lage kosten van DeepSeek en Alibaba's modellen maken het bovendien makkelijker om ze in gevoelige infrastructuur in het buitenland te integreren.
Amerikaanse wetgevers hebben wetsvoorstellen ingediend om de export van AI-modellen naar China te beperken, maar de technologie verspreidt zich al. De regering-Biden overweegt strengere regels voor cloudcomputingdiensten die Chinese bedrijven gebruiken om hun modellen te trainen.
Voorlopig verschuift het krachtenveld. DeepSeek en Alibaba halen niet alleen de achterstand in — ze herdefiniëren wat het betekent om een leider in AI te zijn. Of de VS zijn voorsprong kan behouden, blijft een open vraag.
