DeepSeek ve Alibaba'nın yerli yapay zeka modelleri, ABD'li rakipleriyle arasındaki farkı kapatıyor ve bunu çok daha düşük bir maliyetle yapıyor. Bu durum, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'e küresel kurallar üzerinde yeni bir nüfuz kazandırıyor ve Washington ile başka yerlerde güvenlik endişelerini artırıyor.
Fark nasıl daralıyor?
DeepSeek ve Alibaba, OpenAI, Google ve Meta'nın sistemlerine rakip olan büyük dil modelleri geliştirdi. Analistlere göre Çin modelleri, geliştirme ve çalıştırma maliyeti açısından çok daha ekonomik. Bu maliyet avantajı, Çinli firmaların yapay zekayı daha geniş çapta devreye sokmasını ve daha hızlı deney yapmasını sağlıyor.
Örneğin DeepSeek'in en yeni modeli, çok daha az bilgi işlem gücü kullanarak GPT-4'ü birçok kıyaslamada yakalıyor. Alibaba'nın Qwen serisi de kodlama ve akıl yürütme görevlerinde güçlü performans sergiliyor. Sonuç: ABD'li şirketlerin 2022'de ChatGPT'nin piyasaya sürülmesinden bu yana elinde tuttuğu liderlik daralıyor.
Xi'nin yeni kozu
Pekin, yapay zekayı stratejik bir öncelik olarak görüyor. Çin modelleri artık rekabetçi hale geldiğinden, Xi yapay zeka güvenliği, veri yönetimi ve ihracat kontrolleri gibi konularda uluslararası standartların belirlenmesinde daha büyük bir rol talep edebilir. Bu da ABD'nin Çin'in gelişmiş çip ve yazılıma erişimini kısıtlama çabalarını zayıflatabilir.
Çin, artan yapay zeka gücünü Birleşmiş Milletler ve Küresel Yapay Zeka Zirvesi'ndeki tartışmaları şekillendirmek için kullandı. Ülkenin düşük maliyetli modelleri, pahalı ABD aboneliklerini karşılayamayan gelişmekte olan ülkeler için de cazip hale geliyor. Bu, Pekin'e diplomatik bir araç ve rakip bir ekosistem kurma fırsatı veriyor.
Güvenlik alarmları çalıyor
Çin yapay zekasının hızlı yükselişi, istihbarat teşkilatları ve siber güvenlik firmalarından uyarılar gelmesine neden oldu. DeepSeek ve Alibaba'nın modellerinin düşük maliyeti, bunların yurt dışındaki hassas altyapılara entegre edilmesini kolaylaştırıyor. Uzmanlar, Pekin'in bu teknolojiyi gözetim, dezenformasyon veya askeri amaçlarla kullanabileceğinden endişe ediyor.
ABD'li yasa koyucular, yapay zeka modellerinin Çin'e ihracatını kısıtlamak için yeni yasalar çıkardı ancak teknoloji zaten yayılıyor. Biden yönetimi, Çinli firmaların modellerini eğitmek için kullandığı bulut bilişim hizmetlerine yönelik kuralları sıkılaştırmayı değerlendiriyor.
Şimdilik rekabet ortamı değişiyor. DeepSeek ve Alibaba sadece yetişmekle kalmıyor, aynı zamanda yapay zekada lider olmanın ne anlama geldiğini yeniden tanımlıyor. ABD'nin üstünlüğünü koruyup koruyamayacağı ise belirsizliğini koruyor.
