ESMA, Avrupa Birliği'nin kripto düzenlemelerini uygulamak adına daha geniş yetkiler elde etmek için baskı yapıyor. Piyasa düzenleyicisi, daha güçlü bir yaptırım mekanizmasının blok genelinde yatırımcı korumasını artıracağını belirtiyor. Ancak AB'de faaliyet gösteren kripto şirketleri, bu talebin kabul edilmesi halinde iş yapma maliyetlerinin artmasını beklemeli.
ESMA gerçekte ne istiyor?
Ayrıntılar henüz netleşmiş değil, ancak gidişat belirgin. ESMA, AB genelindeki menkul kıymet piyasalarını denetliyor ve bloğun mevzuatı uyarınca kripto varlıklar da artık kurumun görev alanına giriyor. Ortaya konan talep, düzenleyicinin bugüne kadar üstlendiği daha hafif koordinasyon rolü yerine, bu kuralları doğrudan uygulatabilecek daha geniş bir yetki elde etmesi yönünde.
Bu, kurumun duruşunda kayda değer bir değişime işaret ediyor. Yaptırım yetkileri; ulusal denetim organlarını harekete geçmeye teşvik etmekle yetinmeyip, doğrudan şirketleri soruşturma, yaptırım uygulama ve yükümlülük getirme kabiliyeti anlamına geliyor.
Faturayı kim ödeyecek?
Bu durumun doğrudan yansıyacağı alan kuşkusuz uyum maliyetleri olacak. AB'deki şirketler, mevcut rejim kapsamında halihazırda lisanslama, raporlama ve kamuyu aydınlatma süreçlerini yürütüyor. Bunun üzerine doğrudan denetim ve yaptırım mekanizmalarının eklenmesi; özellikle küçük ölçekli borsaların ve saklama hizmeti sağlayıcılarının kâr marjlarını en çok eriten hukuki, operasyonel ve raporlama yüklerini beraberinde getirecektir.
Daha büyük aktörler içinse hesap farklı. Onlar bu maliyeti karşılayabilir. Asıl karşılamakta zorlandıkları şey, üye ülkeler arasındaki düzenleme tutarsızlıklarıdır; yaptırım gücü yüksek merkezi bir denetleyici ise bu tutarsızlıkları gidermenin bir yoludur.
Yatırımcı koruması argümanı
ESMA'nın ortaya koyduğu mantık gayet açık: Yatırımcıların, kurallar ihlal edildiğinde ulusal makamlardan oluşan parçalı bir yapıyı beklemek zorunda kalan değil, doğrudan harekete geçebilen bir düzenleyiciye ihtiyacı var. Bu argümana karşı çıkmak oldukça güç. Son yıllar, AB denetçilerine kripto alanında yaptırımların gecikmesi durumunda neler yaşanabileceğine dair fazlasıyla örnek sundu.
Kripto şirketlerinin öne sürmesi muhtemel karşı argüman ise daha net kurallar olmadan getirilen sıkı yaptırımların, somut sonuçları iyileştirmeden yalnızca uyum maliyetlerini artıracağı yönünde. ESMA'nın genişletilmiş yetki alanının daha net rehber ilkelerle birlikte gelip gelmeyeceği ise henüz belirsizliğini koruyor.
Henüz netleşmeyen başlıklar
Bu süreç için belirlenmiş herhangi bir takvim bulunmuyor. ESMA'nın talebini yasaya dönüştürecek bir yasa tasarısı, oylama ya da Avrupa Komisyonu'ndan gelen resmi bir teklif henüz yok. Takip edilmesi gereken asıl boşluk da bu. Düzenleyici kurumlar sürekli yeni yetkiler talep eder; ancak bu yetkileri elde etmek üye ülkelerin uzlaşmasını gerektirir ve ulusal denetleme organlarının kendi yetkilerini korumak istemek için geçerli nedenleri vardır.
AB'deki kripto şirketleri, bu yıl ve gelecek yıl için daha sıkı bir denetim ortamına hazırlıklı olmalıdır. Bu yapının alacağı nihai biçim ise halen Brüksel'deki müzakerelere bağlı.
