Katari po kundërshton vendosjen e tarifave të përhershme ligjore për kalimin përmes Ngushticës së Hormuzit, duke negociuar në vend të kësaj një marrëveshje të përkohshme pagese që mund të parandalojë ndryshime strukturore afatgjata në kostot e tregtisë globale dhe ka implikime të drejtpërdrejta për tregjet e energjisë.
Pse Katari kundërshton tarifat e përhershme
Ngushtica është një pikë e ngushtë për rreth një të pestën e naftës botërore dhe një pjesë të konsiderueshme të dërgesave të gazit natyror të lëngshëm. Një tarifë e përhershme do të bëhej një kosto fikse për çdo cisternë që kalon nëpër këtë rrugë ujore, duke ndryshuar potencialisht rrugët e transportit dhe duke rritur çmimet për naftën bruto dhe LNG-në. Katari, një eksportues i madh i LNG-së që dërgon pjesën më të madhe të prodhimit të tij përmes ngushticës, argumenton se fiksimi i një takse të përhershme do të sillte një ndryshim strukturor – një shpenzim të ri dhe të qëndrueshëm që mund të përhapet në zinxhirët globalë të furnizimit.
Negocimi i një zgjidhjeje të përkohshme
Në vend të një tarife të përhershme, zyrtarët e Katarit po punojnë për një pagesë të kufizuar në kohë. Ideja është të shmanget ngurtësimi i një kostoje që mund të bëhet një element i përhershëm i tregtisë ndërkombëtare. Një marrëveshje e përkohshme, sipas tyre, do të lejonte forcat e tregut të përshtaten pa i detyruar transportuesit të përfshijnë përgjithmonë një shtesë të re. Detajet e pagesës së propozuar – madhësia, kohëzgjatja dhe cilat anije do të zbatohen – mbeten në diskutim. As Katari dhe as palët e tjera të përfshira nuk kanë zbuluar një afat kohor ose një normë specifike.
Ndikimi në tregjet e energjisë dhe tregtinë globale
Ngushtica tashmë transporton mjaft naftë për të furnizuar rreth 20 për qind të kërkesës globale. Çdo kosto e re aty prek cisternat që mbajnë naftë bruto nga Arabia Saudite, Iraku, Emiratet e Bashkuara Arabe, Kuvajti dhe Irani, si dhe LNG nga Katari. Një tarifë e përhershme pothuajse me siguri do të kalonte te blerësit, duke shtuar presionet inflacioniste në vendet importuese. Një pagesë e përkohshme, nga ana tjetër, ka më pak gjasa të shkaktojë ridrejtim afatgjatë të anijeve ose investime në tubacione alternative. Është një masë e përkohshme, jo një ndryshim regjimi. Dallimi ka rëndësi për tregtarët, rafineritë dhe kompanitë e shërbimeve që planifikojnë muaj ose vite përpara.
Bisedimet vijnë në një kohë kur tensionet gjeopolitike në rajon janë të larta. Irani më parë ka kërcënuar të bllokojë ngushticën, dhe çdo regjim i ri tarifor – edhe ai i përkohshëm – mund të komplikojë një kalim tashmë delikat. Pozicioni i Katarit tregon se ai po përpiqet të parandalojë një kosto të përhershme që do të bëhej një shtresë tjetër fërkimi për tregtinë e energjisë.
Nuk është caktuar asnjë afat për negociatat. Rezultati do të përcaktojë nëse Ngushtica e Hormuzit mbetet një rrugë kalimi relativisht me kosto të ulët apo fiton një çmim të ri afatgjatë për dërgesat botërore të energjisë.
