Het IMF heeft op 1 oktober de tweede en derde evaluatie van het leenprogramma van 1,4 miljard dollar voor El Salvador afgerond, waarmee een onmiddellijke uitbetaling van 101,96 miljoen SDR — ongeveer 138 miljoen dollar — werd vrijgegeven. De evaluaties liepen vertraging op door prestatiecriteria rond de accumulatie van bitcoin, en het fonds keurde ze pas goed nadat de Salvadoraanse autoriteiten corrigerende maatregelen hadden genomen en opnieuw hadden toegezegd verdere staatsaankopen te beperken. Dat is de deal: nu geld, terughoudendheid ten aanzien van de reserves.
De ontheffingen, en wat ze niet dekken
Het IMF heeft ontheffingen verleend voor niet-behaalde prestatiecriteria met betrekking tot de accumulatie van bitcoin. Eenvoudig gezegd: El Salvador heeft een doelstelling gemist en het fonds kneep een oogje toe. Wat het echter niet deed, is de restrictie zelf laten vallen. Binnen het programma wordt geen verdere opbouw van bitcoin voorzien, met uitzondering van gedocumenteerde donaties. Daarmee blijft de drempel gehandhaafd die voorkomt dat de overheid opnieuw publiek gefinancierde aankopen doet. Het IMF trekt een duidelijke scheidslijn tussen coins die met publiek geld zijn aangeschaft en coins die via gedocumenteerde donaties zijn ontvangen. De reservesaldi kunnen stijgen zonder dat dit betekent dat de regering weer is begonnen met bijkopen. Dat onderscheid is wezenlijk, want het markeert het verschil tussen een donatie die in een wallet binnenkomt en een beleidswijziging.
El Salvador bezit momenteel circa 7.794,37 bitcoin, met een geschatte waarde van ongeveer 666,1 miljoen dollar.
Chivo is van de overheidsbalans verdwenen — grotendeels
De regering heeft het meerderheidsbelang en het beheer van de door de overheid gesteunde Chivo-wallet overgedragen aan een private exploitant. Dat was een stap die het IMF verlangde, maar het proces is nog niet voltooid. Het fonds verklaarde dat de resterende blootstelling van de publieke sector nog volledig moet worden afgebouwd. Chivo was het meest zichtbare openstaande dossier van het programma, en de verkoop van een meerderheidsbelang sluit dat niet definitief af zolang de staat risico blijft lopen. De bewoordingen van het IMF laten ruimte voor de interpretatie dat het resterende deel weliswaar kleiner is dan het geheel, maar nog altijd materieel van aard.
Wat het fonds eist vóór de volgende evaluatie
Er staan drie zaken op de agenda: betere openbaarmaking van de cryptobezittingen van de publieke sector, strengere regulering en toezicht voor aanbieders van digitale activa, en waar nodig amendementen op de Digital Asset Issuance Law. Het vereiste rond openbaarmaking hangt direct samen met de verleende ontheffingen. Toekomstige evaluaties zullen er deels van afhangen of El Salvador nauwkeurig kan aantonen hoe het bitcoinsaldo muteert, terwijl tegelijkertijd de Chivo-afwikkeling en de transparantiehervormingen worden afgerond. Als het saldo verandert en de administratie dat niet kan onderbouwen, kan de regering genoodzaakt zijn om opnieuw een ontheffing aan te vragen voordat zij verdere financiering uit het programma kan opnemen.
De rest van het programma ligt volgens het fonds op schema. De begrotingsconsolidatie vordert grotendeels volgens plan en de reserve- en liquiditeitsdoelen zijn ruimschoots gehaald. De Extended Fund Facility met een looptijd van 40 maanden werd in februari 2025 goedgekeurd en is opgebouwd rond fiscale bijsturing, versterking van reserves en hervormingen in de financiële sector. Op die punten doet El Salvador wat het heeft toegezegd.
Het volgende ijkpunt
De uitbetaling koopt tijd, geen immuniteit. De komende evaluaties zullen testen of de overheid elke wijziging in haar bitcoinsaldo — inclusief donaties — kan verantwoorden, terwijl zij tegelijkertijd de Chivo-ontvlechting voltooit en de door het IMF gevraagde openbaarmakings- en wetgevingswijzigingen doorvoert. Elke accumulatie die de regering niet kan verklaren, brengt haar direct terug in de positie van een nieuwe ontheffingsaanvraag. Dat is hét aandachtspunt tussen nu en de volgende evaluatie.
