กองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) ได้เสร็จสิ้นการทบทวนโครงการเงินกู้มูลค่า 1.4 พันล้านดอลลาร์ของ El Salvador ในรอบที่สองและรอบที่สามเมื่อวันที่ 1 ตุลาคมที่ผ่านมา ซึ่งเป็นการปลดล็อกการเบิกจ่ายเงินทันทีจำนวน 101.96 ล้าน SDR หรือคิดเป็นมูลค่าประมาณ 138 ล้านดอลลาร์สหรัฐ การทบทวนดังกล่าวเคยต้องหยุดชะงักลงเนื่องจากเกณฑ์การดำเนินงานที่ผูกไว้กับการสะสม Bitcoin และกองทุนฯ อนุมัติให้ผ่านได้ก็ต่อเมื่อทางการ El Salvador ดำเนินมาตรการแก้ไขและให้คำมั่นสัญญาอีกครั้งว่าจะจำกัดการเข้าซื้อเพิ่มเติมโดยรัฐบาล นี่คือข้อแลกเปลี่ยน: ได้รับเงินทุนในตอนนี้ แต่ต้องควบคุมการสะสมทุนสำรอง
การผ่อนผันเงื่อนไข และสิ่งที่ไม่ได้ครอบคลุม
IMF ได้อนุมัติการผ่อนผันสำหรับเกณฑ์การดำเนินงานที่ไม่เป็นไปตามเป้าหมายเกี่ยวกับการสะสม Bitcoin พูดให้เข้าใจง่ายคือ El Salvador พลาดเป้าหมายที่กำหนดไว้ และกองทุนฯ ยอมมองข้ามความผิดพลาดดังกล่าวไป ทว่าสิ่งที่ IMF ไม่ได้ทำคือการยกเลิกข้อจำกัดดังกล่าว ภายใต้โครงการนี้ จะไม่มีการอนุญาตให้สะสม Bitcoin เพิ่มเติมนอกเหนือจากการบริจาคที่มีเอกสารรับรอง ซึ่งยังคงเป็นเกณฑ์ควบคุมที่ห้ามไม่ให้รัฐบาลกลับมาเข้าซื้อเหรียญโดยใช้เงินงบประมาณสาธารณะ ทั้งนี้ IMF ได้ขีดเส้นแบ่งอย่างชัดเจนระหว่างเหรียญที่ซื้อด้วยเงินภาษีของประชาชน กับเหรียญที่ได้รับผ่านการบริจาคที่มีเอกสารรับรอง ยอดเงินสำรองสามารถเพิ่มขึ้นได้โดยไม่ได้หมายความว่ารัฐบาลกลับมาเริ่มซื้อเหรียญใหม่ ความแตกต่างนี้มีความสำคัญอย่างยิ่ง เพราะมันคือความต่างระหว่างการรับเงินบริจาคเข้ากระเป๋าเงิน กับการกลับทิศทางเชิงนโยบาย
ปัจจุบัน El Salvador ถือครอง Bitcoin อยู่ประมาณ 7,794.37 BTC คิดเป็นมูลค่าราว 666.1 ล้านดอลลาร์สหรัฐ
Chivo หลุดพ้นจากบัญชีภาครัฐแล้ว — เกือบทั้งหมด
รัฐบาลได้โอนสิทธิ์ความเป็นเจ้าของส่วนใหญ่และการควบคุม Chivo ซึ่งเป็นกระเป๋าเงินดิจิทัลที่รัฐเคยให้การสนับสนุน ให้แก่ผู้ประกอบการภาคเอกชนแล้ว นี่คือก้าวที่ IMF ต้องการให้เกิดขึ้น ทว่าภารกิจนี้ยังไม่เสร็จสิ้น โดยกองทุนฯ ระบุว่าความเสี่ยงหรือภาระผูกพันคงค้างของภาครัฐที่เหลืออยู่จะต้องได้รับการยุติลงอย่างสมบูรณ์ Chivo ถือเป็นประเด็นคั่งค้างที่เห็นได้ชัดเจนที่สุดของโครงการ และการขายหุ้นส่วนใหญ่ไม่ได้เป็นการปิดฉากปัญหานี้ตราบใดที่รัฐยังคงมีภาระผูกพันอยู่ ถ้อยแถลงของ IMF ชี้ให้เห็นว่าแม้ส่วนที่เหลือจะน้อยกว่าส่วนที่ขายออกไป แต่ก็ยังมีนัยสำคัญอยู่ดี
สิ่งที่กองทุนฯ ต้องการก่อนการทบทวนรอบถัดไป
มีสามประเด็นสำคัญที่อยู่ในรายการสิ่งที่ต้องทำ: การเปิดเผยข้อมูลการถือครองคริปโทเคอร์เรนซีของภาครัฐให้โปร่งใสยิ่งขึ้น, การกำกับดูแลและธรรมาภิบาลที่เข้มงวดขึ้นสำหรับผู้ให้บริการสินทรัพย์ดิจิทัล, และการแก้ไขกฎหมายว่าด้วยการออกสินทรัพย์ดิจิทัล (Digital Asset Issuance Law) ในส่วนที่จำเป็น โดยประเด็นเรื่องการเปิดเผยข้อมูลนั้นเชื่อมโยงโดยตรงกับการผ่อนผันในครั้งนี้ การทบทวนในอนาคตจะขึ้นอยู่กับว่า El Salvador สามารถจัดทำเอกสารชี้แจงความเปลี่ยนแปลงของยอดคงเหลือ Bitcoin ได้อย่างครบถ้วนหรือไม่ ควบคู่ไปกับการยุติภาระผูกพันใน Chivo และการปฏิรูปด้านความโปร่งใส หากยอดคงเหลือมีความเคลื่อนไหวโดยไม่มีเอกสารชี้แจง รัฐบาลอาจต้องกลับมาร้องขอการผ่อนผันอีกครั้ง ก่อนที่จะสามารถเข้าถึงเงินสนับสนุนโครงการเพิ่มเติมได้
ในส่วนอื่นๆ ของโครงการยังคงดำเนินไปตามแผนที่วางไว้ จากข้อมูลของกองทุนฯ การปรับปรุงสถานะทางการคลังมีความคืบหน้าสอดคล้องกับเป้าหมายโดยรวม อีกทั้งเป้าหมายด้านทุนสำรองและสภาพคล่องก็บรรลุผลได้อย่างน่าพอใจ ทั้งนี้ โครงการเงินกู้ Extended Fund Facility ระยะเวลา 40 เดือน ได้รับการอนุมัติเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ 2025 โดยมีโครงสร้างหลักเกี่ยวกับการปรับสมดุลทางการคลัง การเสริมสร้างทุนสำรองให้แข็งแกร่ง และการปฏิรูปภาคการเงิน ซึ่งในมิติเหล่านี้ El Salvador กำลังปฏิบัติตามสิ่งที่เคยระบุไว้
หมุดหมายต่อไป
การเบิกจ่ายเงินครั้งนี้เป็นการซื้อเวลา ไม่ใช่การให้ความคุ้มกัน การทบทวนในรอบต่อไปจะเป็นบททดสอบว่ารัฐบาลสามารถแจกแจงทุกการเปลี่ยนแปลงของยอดคงเหลือ Bitcoin ได้หรือไม่ ซึ่งรวมถึงเงินที่ได้รับบริจาคด้วย ควบคู่ไปกับการยุติภาระผูกพันใน Chivo ให้เสร็จสิ้น และการผลักดันการเปิดเผยข้อมูลรวมถึงการปรับแก้กฎระเบียบตามที่ IMF ร้องขอ หากมีการสะสมเหรียญใดๆ ที่รัฐบาลไม่สามารถอธิบายได้ ก็จะทำให้ต้องกลับเข้าสู่เงื่อนไขการขอผ่อนผันอีกครั้ง และนั่นคือประเด็นสำคัญที่ต้องจับตามองนับจากนี้ไปจนถึงการทบทวนรอบถัดไป
