President Donald Trump dringt aan op hernieuwde nucleaire onderhandelingen met Iran, terwijl hij tegelijkertijd dreigt met militair optreden als diplomatie faalt. Deze tweesporenaanpak kan de betrekkingen tussen de VS en Iran hervormen, maar brengt aanzienlijke risico's met zich mee voor de wereldmarkten en regionale stabiliteit. De strategie van de regering, uiteengezet in recente verklaringen, is erop gericht Teheran onder druk te zetten om tot een nieuwe overeenkomst te komen na het uiteenvallen van het nucleaire akkoord uit 2015.
Waarom de dubbele strategie nu naar voren komt
Trumps steun voor nieuwe gesprekken komt te midden van toenemende spanningen over het voortschrijdende uraniumverrijkingsprogramma van Iran en zijn steun aan proxymachten in het Midden-Oosten. De president heeft het oorspronkelijke Joint Comprehensive Plan of Action (JCPOA) lang bekritiseerd als ontoereikend, maar zijn regering ziet nu een kans om een bredere deal te onderhandelen die ook het ballistische raketprogramma van Iran en regionale activiteiten aanpakt. Tegelijkertijd heeft Trump gewaarschuwd dat als Iran niet aan tafel komt, de Verenigde Staten bereid zijn militair geweld te gebruiken om te voorkomen dat het een kernwapen verkrijgt.
Hoe de gesprekken eruit zouden kunnen zien
Elke nieuwe onderhandeling zou waarschijnlijk directe gesprekken tussen de VS en Iran omvatten, mogelijk met Europese en Golf-Arabische bemiddelaars. De regering heeft nog geen voorwaarden gesteld, maar functionarissen hebben aangegeven dat Iran zijn meest gevoelige nucleaire werkzaamheden moet staken voordat de gesprekken beginnen. De Iraanse leiding heeft directe gesprekken onder druk tot nu toe afgewezen, hoewel er via tussenpersonen achterkanalen zijn blijven bestaan. De dubbele strategie is bedoeld om Iran een duidelijke keuze te geven: onderhandel over een verifieerbare deal of sta op tegen escalerende militaire en economische gevolgen.
Risico's voor wereldmarkten en regionale veiligheid
De onzekerheid rond de Amerikaanse aanpak heeft de oliemarkten al doen schudden, met ruwe olieprijzen die fluctueren bij elke nieuwe verklaring uit Washington of Teheran. Een militaire confrontatie zou de scheepvaart door de Straat van Hormuz kunnen verstoren, een kritiek knelpunt voor de wereldwijde olievoorziening, en een breder conflict kunnen ontketenen waarbij Iraanse proxymachten in Irak, Syrië, Jemen en Libanon betrokken zijn. Omgekeerd zou een succesvolle diplomatieke doorbraak sancties kunnen verlichten en Iraanse olie terug op de wereldmarkten kunnen brengen, wat mogelijk de prijzen verlaagt. Beleggers volgen de situatie op de voet, maar de weg blijft onduidelijk.
Wat er nu gebeurt
De regering zal naar verwachting in de komende weken een speciaal gezant naar de regio sturen om steun te peilen voor de dubbele strategie onder bondgenoten en om boodschappen over te brengen aan Iraanse functionarissen. Het Congres zal ook hoorzittingen houden over het Iran-beleid van de regering, waarbij wetgevers verdeeld zijn over de wijsheid van het dreigen met militair optreden terwijl er gesprekken worden aangeboden. De volgende zet is aan Teheran: ofwel reageren op het diplomatieke gebaar, ofwel zich voorbereiden op mogelijke aanvallen.
