Tổng thống Trump tuyên bố tuần này rằng các cuộc tấn công quân sự của Mỹ đã ngăn chặn thành công tham vọng hạt nhân của Iran. Tuyên bố này được đưa ra khi chính quyền đang dựa nhiều vào sức mạnh quân sự hơn là các kênh ngoại giao, một sự thay đổi có thể làm gia tăng căng thẳng khu vực và gây bất ổn thêm cho mối quan hệ vốn đã căng thẳng giữa Mỹ và Iran.
Tuyên bố
Ông Trump không cung cấp chi tiết về thời gian hoặc phạm vi của các cuộc tấn công. Tuyên bố của ông là một khẳng định trực tiếp rằng hành động quân sự của Mỹ — chứ không phải đàm phán — đã làm chệch hướng chương trình hạt nhân của Tehran. Chính quyền từ lâu đã lập luận rằng ngoại giao với Iran đã thất bại, và tuyên bố này dường như củng cố lập trường đó.
Rủi ro của cách tiếp cận ưu tiên quân sự
Bằng cách ưu tiên vũ lực hơn đối thoại, Nhà Trắng có thể đang đặt cược rằng hành động quyết đoán có thể vô hiệu hóa vĩnh viễn năng lực của Iran. Nhưng tính toán này tiềm ẩn rủi ro. Một tư thế quân sự nặng nề có thể kích động sự trả đũa, làm sâu sắc thêm sự ngờ vực và đẩy các đối thủ vào những góc cạnh hung hăng hơn. Ở Trung Đông, nơi các liên minh thay đổi nhanh chóng, một cuộc đối đầu duy nhất có thể lan tỏa rộng rãi.
Tác động đến quan hệ Mỹ-Iran
Quan hệ giữa Washington và Tehran đã bị đóng băng trong nhiều năm. Bất kỳ hành động quân sự trực tiếp nào, ngay cả khi thành công, cũng khiến việc quay lại ngoại giao trở nên khó khăn hơn. Giới lãnh đạo Iran có thể coi các cuộc tấn công là một tuyên bố thù địch, chứ không phải một chiến dịch hữu hạn. Nhận thức đó có thể đóng cánh cửa cho bất kỳ cuộc đàm phán nào trong tương lai, khiến cả hai bên rơi vào vòng xoáy leo thang.
Ổn định địa chính trị toàn cầu
Hậu quả rộng lớn hơn vượt ra ngoài hai quốc gia. Cả đồng minh và đối thủ đều theo dõi cách Mỹ xử lý Iran. Một tiền lệ về hành động quân sự đơn phương có thể gây bất ổn thị trường toàn cầu, thay đổi giá năng lượng và làm xáo trộn các hiệp ước an ninh. Các quốc gia phụ thuộc vào các tuyến vận tải biển ổn định ở Vịnh Ba Tư hoặc có tham vọng hạt nhân riêng đang theo dõi rất sát sao.
Câu hỏi còn bỏ ngỏ là liệu các cuộc tấn công đã thực sự chấm dứt tham vọng hạt nhân của Iran — hay chỉ làm trì hoãn chúng. Và liệu chính quyền có theo đuổi bất kỳ lối thoát ngoại giao nào, hay tiếp tục chỉ dựa vào sức mạnh quân sự.
