Η κυβέρνηση Τραμπ έχει προτείνει ένα σχέδιο για την έναρξη μιας κοινής πρωτοβουλίας εξόρυξης ουρανίου μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν — μια κίνηση που θα μπορούσε να εντείνει τις πυρηνικές εντάσεις και να μειώσει περαιτέρω τις ήδη αμυδρές προοπτικές για μια νέα συμφωνία με την Τεχεράνη. Η πρόταση, η οποία γνωστοποιήθηκε από αξιωματούχους της κυβέρνησης, έρχεται ενώ τα διπλωματικά κανάλια παραμένουν σε μεγάλο βαθμό παγωμένα και η δυσπιστία είναι βαθιά και από τις δύο πλευρές.
Τι θα περιλάμβανε η πρωτοβουλία
Στο πλαίσιο του προτεινόμενου σχεδίου, αμερικανικές και ιρανικές ομάδες θα συνεργαστούν για την εξόρυξη και επεξεργασία μεταλλεύματος ουρανίου εντός του Ιράν. Η ιδέα είναι να δημιουργηθεί μια κοινή αλυσίδα εφοδιασμού για την πρώτη ύλη που χρησιμοποιείται στα πυρηνικά καύσιμα — αλλά επικριτές εντός και εκτός κυβέρνησης το βλέπουν ως μια επικίνδυνη παραχώρηση. Η παροχή κοινής πρόσβασης στα κοιτάσματα ουρανίου του Ιράν θα δώσει στην Τεχεράνη ένα επίπεδο τεχνικής συνεργασίας που δεν είχε από πριν από την επανάσταση του 1979.
Γιατί προκαλεί ανησυχία
Ειδικοί στη μη διάδοση υποστηρίζουν ότι η πρωτοβουλία θα μπορούσε να βοηθήσει το Ιράν να επιταχύνει το πρόγραμμα εμπλουτισμού του υπό το πρόσχημα της πολιτικής συνεργασίας. Η εξόρυξη θα εκθέσει τους Ιρανούς μηχανικούς απευθείας στις τεχνικές εξόρυξης και επεξεργασίας των ΗΠΑ, μειώνοντας ενδεχομένως τον χρόνο που απαιτείται για την παραγωγή υλικού κατάλληλου για όπλα. Ευρωπαίοι διπλωμάτες, που προσπαθούν να διασώσουν μια διπλωματική διέξοδο, ανησυχούν ιδιωτικά ότι το σχέδιο υπονομεύει χρόνια πίεσης μέσω κυρώσεων που στόχευαν στην απομόνωση της πυρηνικής υποδομής του Ιράν.
Επιπτώσεις στις στάσιμες πυρηνικές διαπραγματεύσεις
Οι διαπραγματεύσεις για την αναβίωση της πυρηνικής συμφωνίας του 2015 — επισήμως του Κοινού Ολοκληρωμένου Σχεδίου Δράσης — βρίσκονται σε στασιμότητα από τα τέλη του 2022. Η κυβέρνηση Τραμπ μέχρι στιγμής αρνήθηκε να επανέλθει στο σύμφωνο και ακολούθησε αντ' αυτού μια πολιτική μέγιστης πίεσης. Η προσφορά ενός έργου συνεργασίας για το ουράνιο τώρα, χωρίς καμία ιρανική δέσμευση για περιορισμό του εμπλουτισμού, θεωρείται από πολλούς ως ένα ρίσκο που θα μπορούσε να αποβεί μοιραίο. Η Τεχεράνη δεν έχει απαντήσει δημόσια στην πρόταση, αλλά τα ιρανικά κρατικά μέσα την έχουν περιγράψει ως μια «διαφανή απόπειρα» να διχάσει την πολιτική ελίτ.
Ο Λευκός Οίκος δεν έχει δημοσιεύσει λεπτομερές χρονοδιάγραμμα. Το αν η πρωτοβουλία είναι ένα δοκιμαστικό μπαλόνι ή μια σοβαρή πολιτική ώθηση παραμένει ασαφές. Αυτό που είναι σίγουρο είναι ότι οποιαδήποτε κίνηση ενισχύει την πυρηνική υποδομή του Ιράν — όσο συνεργατική και αν φαίνεται στα χαρτιά — θα αντιμετωπίσει σθεναρή αντίθεση στο Κογκρέσο και μεταξύ των συμμάχων του Κόλπου.
