دولت ترامپ طرحی برای راهاندازی یک ابتکار مشترک حفاری اورانیوم میان آمریکا و ایران ارائه کرده است؛ اقدامی که میتواند تنشهای هستهای را تشدید کرده و چشماندازهای از پیش کمرنگ برای توافقی جدید با تهران را بیش از پیش تیره کند. این پیشنهاد که توسط مقامات دولت فاش شده، در شرایطی مطرح میشود که کانالهای دیپلماتیک عمدتاً مسدود مانده و بیاعتمادی در هر دو طرف عمیق است.
این ابتکار شامل چه مواردی خواهد بود
بر اساس چارچوب پیشنهادی، تیمهای آمریکایی و ایرانی با هم برای استخراج و فرآوری سنگ معدن اورانیوم در داخل ایران همکاری خواهند کرد. ایده ایجاد یک زنجیره تأمین مشترک برای مواد اولیه مورد استفاده در سوخت هستهای است – اما منتقدان داخل و خارج از دولت آن را امتیازی خطرناک میدانند. اجازه دسترسی مشترک به ذخایر اورانیوم ایران، سطحی از همکاری فنی را به تهران اعطا میکند که از پیش از انقلاب ۱۹۷۹ نداشته است.
چرا زنگ خطر را به صدا درآورده است
کارشناسان منع اشاعه استدلال میکنند که این ابتکار میتواند به ایران کمک کند تا برنامه غنیسازی خود را در پوشش همکاری غیرنظامی تسریع بخشد. حفاری به مهندسان ایرانی دسترسی مستقیم به تکنیکهای استخراج و آسیاب آمریکایی میدهد و به طور بالقوه زمان لازم برای تولید مواد قابل استفاده در سلاح را کاهش میدهد. دیپلماتهای اروپایی که تلاش میکنند یک راه خروج دیپلماتیک پیدا کنند، خصوصاً نگرانند که این طرح سالها فشار تحریمها را که برای منزویسازی زیرساخت هستهای ایران طراحی شده بود، تضعیف کند.
تأثیر بر مذاکرات هستهای متوقف شده
مذاکرات برای احیای توافق هستهای ۲۰۱۵ – رسماً برنامه جامع اقدام مشترک – از اواخر ۲۰۲۲ در بنبست قرار داشته است. دولت ترامپ تاکنون از پیوستن مجدد به این پیمان خودداری کرده و به جای آن سیاست فشار حداکثری را دنبال کرده است. ارائه یک پروژه همکاری اورانیوم در حال حاضر، بدون هیچ تعهدی از سوی ایران برای عقبنشینی از غنیسازی، از سوی بسیاری یک قمار تلقی میشود که میتواند نتیجه معکوس داشته باشد. تهران هنوز به طور رسمی به این پیشنهاد واکنش نشان نداده است، اما رسانههای دولتی ایران آن را "تلاشی آشکار" برای ایجاد تفرقه میان نخبگان سیاسی توصیف کردهاند.
کاخ سفید جدول زمانی دقیقی منتشر نکرده است. اینکه این ابتکار یک بالن آزمایشی است یا یک اقدام جدی سیاسی، همچنان نامشخص است. آنچه مسلم است، هر اقدامی که زیرساخت هستهای ایران را تقویت کند – هرچقدر هم که روی کاغذ همکاریآمیز باشد – با مخالفت شدید در کنگره و میان متحدان خلیج فارس روبرو خواهد شد.
