Uit een document van de Wereldbank blijkt dat 27 landen formeel toegang vragen tot crisisfinanciering, omdat hun economieën bezwijken onder de kettingreacties van het Midden-Oostenconflict. Het verzoek is een van de breedste gelijktijdige oproepen om noodfinanciële steun in jaren.
De omvang van het verzoek
Het document, verkregen door GFDaily, toont aan dat de 27 landen de crisisfinancieringsbepalingen binnen het leenkader van de Wereldbank hebben geactiveerd. Deze bepalingen zijn bedoeld voor lidstaten die te maken krijgen met plotselinge, ernstige economische schokken waar ze geen invloed op hebben. De landen variëren in grootte en regio, maar hebben allemaal een gemeenschappelijke deler: economische kwetsbaarheid die sterk is verergerd door de oorlog en de gevolgen daarvan voor energieprijzen, handelsroutes en investeerdersvertrouwen.
De exacte identiteit van de landen werd niet bekendgemaakt in het document, maar de omvang van het verzoek duidt op een brede coalitie van lagere- en middeninkomenslanden die afhankelijk zijn van concessionele leningen en subsidies van de Wereldbank. Het crisisresponsinstrumentarium van de Bank omvat snel uit te keren fondsen, beleidsgebaseerde leningen en opties voor schuldendienstverlichting.
Waarom het conflict de trigger is
Het Midden-Oostenconflict, dat eind vorig jaar escaleerde, heeft ver buiten de directe oorlogszone doorgewerkt. Verstoringen van de toeleveringsketen en pieken in olie- en gasprijzen hebben vooral importafhankelijke economieën hard getroffen. Ook de inkomsten uit toerisme in naburige landen zijn opgedroogd. Het document van de Wereldbank noemt het conflict expliciet als een belangrijke factor in de verslechterende begrotingspositie van de landen.
Voor veel van deze landen komt de crisis bovenop bestaande spanningen als gevolg van het herstel van de COVID-19-pandemie, hoge inflatie en stijgende schuldenlasten. In het document wordt opgemerkt dat verschillende landen zonder externe steun binnen enkele maanden te maken kunnen krijgen met betalingsbalanscrises of in gebreke kunnen blijven bij de betaling van overheidsschulden.
Wat er in het document van de Wereldbank staat
Het document maakt deel uit van het interne informatiemateriaal van de Bank voor haar raad van uitvoerende directeuren. Het schetst de economische indicatoren op basis waarvan elk land in aanmerking komt voor crisis-toegangsbepalingen. Die indicatoren omvatten scherpe dalingen van deviezenreserves, groeiende begrotingstekorten en plotselinge kapitaaluitstromen.
Het document bespreekt ook de huidige liquiditeitspositie van de Wereldbank en haar vermogen om de piek in de vraag op te vangen. Het beveelt geen specifiek dollarbedrag aan voor de gecombineerde verzoeken, maar het waarschuwt dat de crisisvenster-middelen van de Bank onder druk kunnen komen te staan als meer landen zich bij de rij voegen.
Elk van de 27 landen moet nu een formele aanvraag indienen met een beschrijving van het beoogde gebruik van de fondsen. De raad van de Wereldbank zal de aanvragen vervolgens op lopende basis beoordelen. Goedkeuring is niet automatisch; de raad weegt de ernst van de crisis in elk land, de geloofwaardigheid van de hervormingsplannen en de beschikbaarheid van middelen.
Het document stelt geen deadline voor beslissingen van de raad. Maar voor landen die weinig buitenlandse valuta meer hebben, is de tijd kort. Sommige hebben al apart noodfinanciering aangevraagd bij het Internationaal Monetair Fonds. De crisisfondsen van de Wereldbank kunnen overbruggingssteun bieden terwijl langetermijnprogramma's worden onderhandeld.
De Bank heeft zich niet publiekelijk over het document uitgelaten. Zij spreekt zich doorgaans niet uit over individuele landenverzoeken totdat formele aanvragen zijn ontvangen. De 27 landen wacht nu een afwachtend spel — een dat urgenter wordt door een conflict dat geen teken van versoepeling vertoont.
