Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đang cảnh báo rằng những rủi ro từ trí tuệ nhân tạo (AI) có thể dẫn đến nhiều vụ phá sản ngân hàng hơn và gây bất ổn cho tài chính toàn cầu. Quỹ này cho biết cần tăng cường hợp tác xuyên biên giới và lập kế hoạch dự phòng vững chắc để giảm thiểu các mối đe dọa mang tính hệ thống.
Vì sao IMF lo ngại về AI trong ngân hàng
Mối lo của IMF tập trung vào tốc độ AI đang được đưa vào hạ tầng tài chính toàn cầu. Các ngân hàng sử dụng AI để chấm điểm tín dụng, phát hiện gian lận, giao dịch và quản lý rủi ro. Tốc độ đó mang lại hiệu quả, nhưng cũng tập trung rủi ro theo những cách chưa được hiểu đầy đủ. Nếu một mô hình AI thất bại, nó có thể thất bại đồng thời tại nhiều tổ chức, vì chúng thường dùng các công cụ tương tự, được huấn luyện trên dữ liệu tương tự và phản ứng với cùng những tín hiệu.
Chính kiểu tương quan đó là thứ biến một mô hình tồi thành một sự kiện mang tính hệ thống. IMF không nêu tên ngân hàng cụ thể hay dự đoán một vụ sụp đổ nhất định. Thay vào đó, quỹ chỉ ra lỗ hổng cấu trúc: khi tất cả mọi người đều dựa vào cùng một logic tự động, thì không có cầu dao tự nhiên nào.
Vấn đề xuyên biên giới
Tài chính luôn vượt qua biên giới nhanh hơn quy định. AI khiến khoảng cách đó rộng hơn. Một mô hình triển khai ở một quốc gia có thể ảnh hưởng đến thị trường ở quốc gia khác trong vòng vài mili giây, và không cơ quan quản lý nào đơn lẻ có đủ phạm vi để giám sát nó. Đó là lý do IMF kêu gọi tăng cường hợp tác xuyên biên giới. Nếu không có điều đó, mỗi quốc gia về cơ bản chỉ đang nhìn một phần khác nhau của cùng một con voi.
Lập kế hoạch dự phòng cũng quan trọng vì lý do tương tự. Nếu một hệ thống giao dịch hoặc công cụ tín dụng do AI điều khiển bị trục trặc, các ngân hàng cần những kịch bản giả định rằng sự cố sẽ không chỉ giới hạn trong nội bộ. Thông điệp của IMF là các kế hoạch phục hồi được xây dựng cho một tổ chức đơn lẻ là không đủ khi cú sốc diễn ra đồng loạt.
Các ngân hàng và cơ quan quản lý được yêu cầu làm gì
Các khuyến nghị của IMF khá rộng, nhưng chúng chỉ về một hướng rõ ràng. Các cơ quan giám sát nên phối hợp giữa các khu vực tài phán, chia sẻ thông tin về các triển khai AI có thể gây hiệu ứng lan tỏa, và kiểm tra sức chịu đựng cho các kịch bản mà nhiều tổ chức bị ảnh hưởng cùng lúc. Trong khi đó, các ngân hàng cần kế hoạch dự phòng không giả định rằng họ sẽ là tổ chức duy nhất gặp rắc rối.
Không có điều nào trong số này là lời kêu gọi ngừng sử dụng AI. Quỹ này không yêu cầu các ngân hàng rút lui khỏi công nghệ. Họ nói rằng các rào chắn chưa theo kịp tốc độ áp dụng, và cú sốc tài chính tiếp theo có thể có một cỗ máy ở trung tâm thay vì một nhà giao dịch con người hay một danh mục cho vay xấu.
Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo
Cảnh báo của IMF được đưa ra trong bối cảnh chi tiêu cho AI trong tài chính vẫn tiếp tục tăng và các cơ quan quản lý ở một số quốc gia vẫn đang soạn thảo những quy định thực sự đầu tiên cho công nghệ này. Không có thời hạn nào gắn với các khuyến nghị của quỹ, và không có cơ chế thực thi nào đằng sau chúng. Điều đó đặt trách nhiệm vào các cơ quan quản lý quốc gia và chính các ngân hàng. Việc họ coi rủi ro AI là vấn đề chung hay vấn đề cục bộ sẽ quyết định mức độ kịch bản của IMF còn mang tính giả thuyết.
