Iran heeft donderdag vroeg militaire bases in Koeweit en Jordanië aangevallen, enkele uren nadat Amerikaanse luchtaanvallen het conflict in de regio escaleerden. De aanvallen markeren een aanzienlijke verbreding van de confrontatie, waarbij twee landen worden getroffen die eerder niet direct bij de vijandelijkheden betrokken waren.
De aanvallen en hun directe gevolgen
Iraanse troepen hebben volgens berichten uit de regio ten minste drie militaire installaties in Koeweit en twee in Jordanië getroffen. De aangevallen bases worden gebruikt door Amerikaans en coalitiepersoneel. Het aantal slachtoffers is nog onduidelijk, maar lokale autoriteiten bevestigen schade aan infrastructuur. De aanvallen zijn een direct antwoord op Amerikaanse luchtaanvallen waarbij eerder deze week meerdere Iraanse commandanten omkwamen.
Zowel Koeweit als Jordanië hebben de aanvallen veroordeeld. Koeweits ministerie van Buitenlandse Zaken noemde ze een 'flagrante schending' van de soevereiniteit. Jordanië heeft zijn leger in hoge staat van paraatheid gebracht. Geen van beide landen heeft aangekondigd vergelding te zullen plegen, maar de situatie blijft gespannen.
Diplomatieke nasleep en onzekerheid over nucleaire deal
De escalatie compliceert de toch al fragiele diplomatieke inspanningen, waaronder de hoop op hernieuwing van de nucleaire deal uit 2015. De onderhandelingen hierover waren al maanden vastgelopen. Nu, met directe aanvallen op twee Amerikaanse bondgenoten, lijkt de weg naar een onderhandelde oplossing nog smaller. Europese bemiddelaars hebben hun frustratie geuit, en de VS heeft aangegeven niet aan tafel te zullen gaan zitten zolang het onder vuur ligt.
Irans leiderschap presenteert de aanvallen als zelfverdediging, maar de zet isoleert het land verder. De overgebleven ondertekenaars van de nucleaire deal – China, Rusland, Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk – staan onder druk om te reageren. Nieuwe sancties of militair machtsvertoon zouden de regio dichter bij een grootschalige oorlog kunnen brengen.
Marktschommelingen en regionale instabiliteit
De olieprijzen stegen in de vroege handel met meer dan 4% uit angst voor verstoringen van de aanvoer. De Straat van Hormuz, een cruciale doorgang voor wereldwijde olietransporten, ligt vlak bij het conflictgebied. Beleggers vluchtten naar veilige havens zoals goud en Amerikaanse staatsobligaties. Aandelenmarkten in de Golfregio noteerden scherpe verliezen.
De aanvallen vergroten ook het risico op een bredere proxy-oorlog. Iran heeft traditioneel gebruikgemaakt van geallieerde milities in het Midden-Oosten. Het direct aanvallen van Koeweit en Jordanië – in plaats van via tussenpersonen – is een opmerkelijke verschuiving. Het suggereert dat Teheran bereid is verder te escaleren dan zijn gebruikelijke schaduwtactieken.
Voor nu is de directe vraag of de VS verder zal vergelden, en of Iran zijn aanvallen zal voortzetten. De volgende stappen blijven onduidelijk terwijl beide partijen hun opties afwegen.
