İran Devrim Muhafızları (IRGC), Kuveyt'teki bir ABD askeri üssüne füze saldırısı düzenleyerek Washington ile Tahran arasındaki düşmanlığı dramatik bir şekilde tırmandırdı. Amerika'nın Körfez'deki kilit üslerinden birini hedef alan saldırı, zaten kırılgan olan ateşkes umutlarını neredeyse tamamen yok ediyor ve bölgeyi daha geniş bir askeri çatışmaya sürüklüyor.
Kuveyt üssüne saldırı
\nSaldırı Kuveyt içindeki bir ABD tesisini vurdu, ancak kayıp veya hasar detayları henüz net değil. Kuveyt, çoğunluğu Camp Arifjan ve Ali Al Salem Hava Üssü'nde olmak üzere yaklaşık 13.500 Amerikan askerine ev sahipliği yapıyor ve bu da ülkeyi ABD'nin Ortadoğu'daki operasyonları için kritik bir lojistik merkez haline getiriyor. IRGC'nin doğrudan Kuveyt topraklarındaki bir üssü hedef alma kararı, iki ülke arasındaki uzun süredir devam eden gölge savaşta tehlikeli bir yeni aşamaya işaret ediyor.
Bu bir vekalet savaşı saldırısı veya açık denizdeki bir varlığa yapılan insansız hava aracı saldırısı değil. Bu, İran'ın en güçlü askeri gücü tarafından gerçekleştirilen, ABD'nin egemen bir müttefikine karşı doğrudan bir askeri eylemdir. Hedef seçimi — uzun süredir Tahran-Washington çatışmasının dışında kalmaya çalışan küçük, petrol zengini bir emirlikteki üs — hiçbir Körfez devletinin dokunulmaz olmadığına dair net bir sinyal gönderiyor.
Ateşkes umutları yok oluyor
\nSaldırıdan önce, geri kanal görüşmeleri ve BM arabuluculuğu da dahil olmak üzere gerilimi azaltmaya yönelik temkinli diplomatik çabalar vardı. Bunlar artık fiilen öldü. Saldırı her iki tarafı da köşeye sıkıştırıyor: İran operasyona alenen sahip çıktı ve ABD askeri olarak yanıt verme konusunda büyük bir baskı altında kalacak. Bölgedeki devam eden çatışmalarda — ister Yemen, ister Suriye, ister İran-Irak sınırı boyunca — ateşkes için kalan her türlü umut buharlaştı.
Zamanlama önemli. Saldırı, ABD'nin Körfez'deki deniz varlıklarını yeniden konuşlandırdığı ve İran saldırganlığına karşı birleşik bir Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) duruşu için baskı yaptığı bir dönemde geldi. Şimdi Kuveyt'in kendisi bir kurban haline geldi; bu, KİK'i ya birleştirebilir ya da daha küçük devletlerin karşılayamayacakları bir savaşa sürüklenmekten korkmasıyla parçalayabilir.
Bölgesel istikrarsızlık derinleşiyor
\nKuveyt için saldırı bir kabus senaryosu. Ülkenin bir savaş alanı olma arzusu yok. Ekonomisi petrol ihracatına ve geniş Şii nüfusu ile yönetici Sünni elit arasındaki hassas dengeye dayanıyor. Kuveyt topraklarında yapılacak bir ABD-İran savaşı bu dengeyi mahveder. Kuveyt hükümeti şimdiden acil kabine toplantısı çağrısı yaptı, ancak henüz resmi bir açıklama yapılmadı.
Körfez genelinde borsalar düştü ve petrol fiyatları haberle yükseldi. Tüccarlar, dünya petrolünün yaklaşık %20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'ndan yapılan nakliyatta olası bir kesintiyi fiyatlıyor. Ani ekonomik şok ciddi, ancak uzun vadeli maliyet — diplomatik angajmanın sona ermesi, ABD'nin azami baskı taktiklerinin geri dönüşü ve İran'ın diğer Körfez hedeflerine misilleme olasılığı — çok daha kötü olabilir.
Zaten bir vekalet savaşı alanı olan komşu Irak, ortada kalacak. IRGC'ye bağlı Irak milisleri aylardır oradaki ABD üslerine saldırıyor. Kuveyt'e yapılan saldırı, İran'ın odağını Irak'tan daha geniş Körfez'e kaydırdığının bir işareti olabilir.
Askeri tırmanma riskleri
\nABD ordusu henüz yanıt vermedi. Pentagon durumu 'değerlendirdiğini' söyledi ancak olası bir karşı saldırı hakkında ayrıntı vermedi. Seçenekler, İran'daki bir IRGC tesisine sınırlı bir misilleme saldırısından İran hava savunmalarına veya deniz varlıklarına karşı daha geniş bir kampanyaya kadar uzanıyor. Yanlış hesaplama riski çok büyük: İran içindeki herhangi bir ABD saldırısı tam ölçekli bir savaşı tetikleyebilirken, ölçülü bir yanıt zayıflık olarak görülebilir.
İran ise herhangi bir misillemenin 'yıkıcı güçle' karşılanacağı uyarısında bulundu. IRGC, Körfez'deki ABD savunmalarını alt etmek için tasarlanmış füzeler, insansız hava araçları ve sürat teknelerine büyük yatırım yaptı. Bir kısasa kısas tırmanışı hızla kontrolden çıkabilir.
Kilit bilinmeyen, taraflardan herhangi birinin savaş isteyip istemediği. Her ikisi de geçmişte, uçurumun kenarından geri çekilerek itidal göstermişti. Ancak bu saldırı — büyük bir ABD üssüne doğrudan darbe — geri dönülmesi imkansız olabilecek bir çizginin aşılmasıdır.
