Bu hafta Kuveyt'teki bir askeri üsse düzenlenen füze saldırısı, diplomatik kanalların donmuş olduğu bir dönemde ABD-İran ilişkilerini uçurumun eşiğine getirdi. Saldırının sorumluluğunu hemen üstlenen olmasa da, bu eylem, Washington ile Tahran arasında aylardır süren ve yaz başından bu yana anlamlı bir müzakere yapılamayan bir çıkmazın ortasında gerçekleşiyor.
Kuveyt üssünde neler yaşandı
Kuveytli yetkililerin ilk değerlendirmelerine göre, en az bir mermi tesise isabet etti ve hasara yol açtı ancak ölü veya yaralı bildirilmedi. Üste ABD personeli ve ekipmanı bulunuyor, ancak Amerikan güçlerinin hedef alınıp alınmadığı hemen netleşmedi. Olay yerindeki soruşturmacılar, füzenin menşeini belirlemek için enkaz ve yörünge verilerini analiz ediyor.
Bu saldırı, mevcut ABD-İran gerginlik döngüsünde Kuveyt topraklarına yönelik ilk doğrudan askeri eylem olma özelliği taşıyor. Önceki tırmanışlar Basra Körfezi, Hürmüz Boğazı ya da Irak ve Suriye'deki vekil güçler aracılığıyla yaşanmıştı.
Çıkmaza giren diplomatik çabalar
Perde arkasında, ABD ve İranlı diplomatlar aylardır yüz yüze görüşmedi. Körfez ülkelerinin arabuluculuğunda yapılan son dolaylı görüşmeler, uranyum zenginleştirme seviyeleri ve ekonomik yaptırımların kaldırılması konusundaki anlaşmazlıklar nedeniyle çökmüştü. Taraflardan hiçbiri mevcut koşullar altında masaya dönmeye istekli olmadığını sinyallemedi.
“Hâlâ Tahran'dan ciddi bir teklif bekliyoruz,” dedi bir Dışişleri Bakanlığı yetkilisi isminin açıklanmaması koşuluyla. İran Dışişleri Bakanlığı ise Washington'u çıkmazdan sorumlu tutarak son ABD taleplerini “gerçekçi değil” olarak nitelendirdi. Kuveyt saldırısının ardından İran'dan resmi bir açıklama yapılmadı.
Bölgesel yansımalar
Kuveyt hükümeti saldırıyı kınadı ve itidal çağrısında bulundu. Emirlik, tarihsel olarak ABD-İran rekabetinde tarafsız kalmaya çalışarak hem Amerikan askerlerine ev sahipliği yapmış hem de Tahran'la bağlarını sürdürmüştü. Bu olay, Kuveyt'i bir taraf seçmeye ya da üslerindeki güvenliği sıkılaştırmaya zorlayabilir.
Komşu Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, olası sıçramalara karşı son haftalarda deniz devriyelerini ve hava savunma hazırlıklarını artırdı. Füze saldırısı bu önlemleri hızlandırabilir ve diğer Körfez ülkelerini kendi üs güvenliklerini gözden geçirmeye sevk edebilir.
Sırada ne var?
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, asker konuşlandırmasında herhangi bir değişiklik duyurmadı ancak askeri planlamacıların birkaç gün içinde Pentagon'a yanıt seçenekleri sunması bekleniyor. Bu seçenekler, diplomatik bir girişimden füzenin çıktığı noktaya sınırlı bir saldırıya kadar uzanabilir.
Şimdilik Körfez'in üzerinde asılı olan soru şu: Bu saldırı tek seferlik bir uyarı mı, yoksa diplomasinin şimdilik durdurma gücünden yoksun olduğu daha tehlikeli bir döngünün ilk adımı mı?
