Iran có thể bắt đầu tính phí quá cảnh đối với tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz trước ngày 31/8/2026, theo dữ liệu thị trường dự đoán, với xác suất 45,5%. Con số này phản ánh khả năng gần như ngang nhau rằng Tehran sẽ thực hiện lời đe dọa lâu nay về việc thương mại hóa tuyến đường thủy hẹp này, nơi vận chuyển khoảng một phần năm lượng dầu thô và một phần tư khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới.
Điểm nghẽn eo biển Hormuz
Eo biển này nối Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman và đại dương mở. Đây là điểm nghẽn năng lượng quan trọng nhất hành tinh. Bất kỳ sự gián đoạn hoặc khoản phí mới nào cũng sẽ lan tỏa qua thị trường năng lượng toàn cầu, làm tăng chi phí vận chuyển và có thể đẩy giá dầu thô tăng vọt. Iran đã nhiều lần cảnh báo có thể đóng cửa eo biển hoặc áp phí để đáp trả các lệnh trừng phạt hoặc áp lực địa chính trị.
Phí quá cảnh sẽ là một chiến thuật mới. Iran đã kiểm soát bờ biển phía bắc của eo biển và có năng lực quân sự để quấy rối hoặc kiểm tra tàu thuyền. Nhưng việc áp phí chính thức sẽ là thách thức trực tiếp với luật hàng hải quốc tế, vốn đảm bảo quyền đi qua vô hại tại vùng biển quốc tế. Mỹ và các đồng minh từ lâu đã cam kết giữ eo biển này mở cửa.
Phí quá cảnh sẽ có ý nghĩa gì
Một khoản phí sẽ thực chất là thuế đánh vào thương mại năng lượng toàn cầu. Các tàu chở dầu từ Saudi Arabia, Iraq, Kuwait, UAE và Qatar sẽ phải trả tiền cho Iran để đi qua. Điều này có thể làm tăng thêm hàng triệu đô la mỗi ngày vào chi phí vận chuyển, và khoản này có thể được chuyển sang người tiêu dùng. Nó cũng có thể kích hoạt phản ứng quân sự từ Hạm đội 5 của Hải quân Mỹ, vốn đang tuần tra khu vực.
Xác suất 45,5% trên thị trường dự đoán cho thấy các nhà giao dịch nhìn thấy cơ hội thực sự nhưng không chắc chắn. Thị trường tổng hợp các khoản đặt cược từ những người tham gia mua và bán cổ phần vào kết quả. Mức giá 45,5 cent trên một hợp đồng trả 1 đô la nếu sự kiện xảy ra ngụ ý xác suất 45,5%. Con số này cao hơn so với các hợp đồng rủi ro địa chính trị tương tự cho các điểm nghẽn khác, như eo biển Bab el-Mandeb hay eo biển Malacca.
Mốc thời gian và sự không chắc chắn
Hạn chót ngày 31/8/2026 là cụ thể nhưng không được giải thích trong dữ liệu thị trường. Nó có thể trùng với lịch chính trị hoặc kinh tế của Iran, hoặc với thời hạn hết hiệu lực của một số miễn trừ trừng phạt. Thị trường không chỉ rõ liệu khoản phí sẽ là một lần hay thu định kỳ, cũng như cách thu.
Iran chưa chính thức công bố kế hoạch như vậy. Thị trường dự đoán chỉ đơn giản là định giá khả năng dựa trên thông tin hiện có. Nếu phí được áp dụng, đó sẽ là một sự leo thang đáng kể trong việc Iran sử dụng eo biển như một đòn bẩy. Nếu không, con số 45,5% sẽ được coi là tính toán sai của các nhà giao dịch.
Hiện tại, đồng hồ đang đếm ngược. Đến ngày 31/8/2026, thế giới sẽ biết liệu Iran có biến eo biển Hormuz thành một con đường thu phí hay không.
