Chamath Palihapitiya, nhà đầu tư mạo hiểm và cựu giám đốc điều hành Facebook, hôm thứ Ba cảnh báo rằng Đài Loan có thể mất đi tầm quan trọng chiến lược trong vòng 18 tháng khi sản xuất chất bán dẫn chuyển dịch trên toàn cầu. Ông cho rằng sự thay đổi này có thể làm giảm đòn bẩy địa chính trị của hòn đảo và đảo lộn các phần của chuỗi cung ứng công nghệ vốn phụ thuộc vào sự thống trị sản xuất chip của nơi đây.
Tại sao cảnh báo này quan trọng
\nDự báo của Palihapitiya, được chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn podcast, tập trung vào sự tái cân bằng cơ bản về nơi sản xuất các loại chip tiên tiến. Ông lập luận rằng khi các nhà máy chế tạo mới đi vào hoạt động tại Mỹ, Nhật Bản và châu Âu, vị thế gần như độc quyền của Đài Loan trong lĩnh vực chất bán dẫn tiên tiến sẽ suy yếu. Sự tập trung đó, từ lâu được xem vừa là tài sản kinh tế vừa là rủi ro an ninh, đã mang lại cho Đài Bắc ảnh hưởng vượt trội trong nền chính trị công nghệ toàn cầu.
Thời điểm rất cụ thể: 18 tháng. Palihapitiya không nêu chi tiết nhà máy hay chính sách mới nào sẽ kích hoạt sự chuyển dịch, nhưng ông nhấn mạnh rằng cánh cửa hành động đang thu hẹp. Ngành chip của Đài Loan, với trụ cột là TSMC, hiện sản xuất hơn 90% bộ vi xử lý tiên tiến nhất thế giới. Bất kỳ sự sụt giảm nào trong tỷ lệ đó cũng có thể định hình lại các tính toán ngoại giao.
Đòn bẩy địa chính trị gặp rủi ro
\nGiá trị chiến lược của Đài Loan từng được gắn trực tiếp với sản lượng chất bán dẫn của họ. Các quốc gia cần những con chip đó – đặc biệt là Mỹ và Trung Quốc – đã coi hòn đảo này như một mắt xích quan trọng của nền kinh tế toàn cầu. Palihapitiya gợi ý rằng nếu sản xuất phân tán, đòn bẩy đó sẽ biến mất. Một Đài Loan ít quan trọng hơn đối với nguồn cung chip sẽ phải đối mặt với những áp lực khác từ Bắc Kinh và một phản ứng có thể kém cam kết hơn từ Washington.
Ông không dự đoán các kết quả chính trị cụ thể, nhưng hàm ý rất rõ ràng: sự độc lập về chất bán dẫn của các quốc gia khác có thể khiến Đài Loan dễ bị tổn thương hơn, chứ không phải ít hơn. Cảnh báo được đưa ra khi Bộ Thương mại Mỹ hoàn thiện các quy định theo Đạo luật CHIPS, nhằm đưa sản xuất tiên tiến trở lại đất Mỹ. Nhật Bản và châu Âu cũng đang theo đuổi các khoản trợ cấp tương tự.
Tác động lan tỏa đến chuỗi cung ứng
\nĐối với các công ty phụ thuộc vào chip Đài Loan – từ nhà sản xuất ô tô đến nhà vận hành trung tâm dữ liệu – sự thay đổi về địa lý sản xuất đồng nghĩa với việc phải suy nghĩ lại về hậu cần, hàng tồn kho và rủi ro. Tầm nhìn 18 tháng của Palihapitiya cho thấy việc thích ứng cần bắt đầu ngay bây giờ. Ông không nêu tên các công ty hay lĩnh vực cụ thể, nhưng tác động rộng lớn đến chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu là hệ quả logic từ lập luận của ông.
Cảnh báo không giả định sự sụp đổ đột ngột của ngành công nghiệp Đài Loan. Thay vào đó, nó mô tả sự mất dần sức mạnh độc quyền, điều có thể gây gián đoạn không kém. Những người mua chip nhỏ hơn có thể phải đàm phán với các nhà cung cấp mới trong các môi trường pháp lý mới.
Palihapitiya có thành tích đưa ra những dự báo sớm về các xu hướng công nghệ – ông là nhà đầu tư sớm vào Bitcoin và là nhà phê bình thẳng thắn về làn sóng SPAC năm 2021. Liệu dự đoán về chất bán dẫn của ông có chính xác không còn phụ thuộc vào tốc độ hiện thực hóa các sự chuyển dịch sản xuất mà ông mô tả. Đồng hồ đếm ngược 18 tháng đã bắt đầu.
