De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft dinsdag de oorlog verklaard aan de Libanese militante groep Hezbollah, een dramatische escalatie die de regio verder dreigt te destabiliseren en de toch al fragiele diplomatieke inspanningen kan doen ontsporen. De aankondiging kwam te midden van oplopende spanningen langs Israëls noordelijke grens met Libanon, waar grensoverschrijdende schermutselingen de afgelopen weken zijn geïntensiveerd.
De verklaring en de directe gevolgen
Netanyahus verklaring is de eerste formele oorlogsverklaring tegen Hezbollah sinds het conflict van 2006. De Israëlische leider presenteerde de stap als een noodzakelijke reactie op wat hij omschreef als ‘ongeëvenaarde agressie’ van de door Iran gesteunde groep. Militaire analisten zeggen dat het besluit kan leiden tot een bredere confrontatie met Libanon, een land dat al kampt met economische ineenstorting en politieke verlamming.
In de uren na de verklaring voerden Israëlische gevechtsvliegtuigen aanvallen uit op doelen in Zuid-Libanon, waaronder wat het leger omschreef als wapendepots en commandoposten van Hezbollah. Libanese autoriteiten meldden minstens een dozijn burgerdoden, hoewel de cijfers niet onafhankelijk konden worden geverifieerd. Hezbollah reageerde door salvo's raketten af te vuren op Noord-Israël, waardoor inwoners schuilkelders moesten opzoeken.
Waarom de spanningen opliepen
Het conflict ontstond niet van de ene op de andere dag. Maandenlang testte Hezbollah de Israëlische luchtverdediging met drones en raketten, terwijl de Israëlische inlichtingendienst waarschuwde voor een wapenopbouw nabij de grens. De aanleiding lijkt een reeks aanvallen op Israëlische militaire posities vorige week te zijn geweest, waarbij verschillende soldaten omkwamen. Netanyahus regering, onder binnenlandse druk vanwege haar aanpak van de oorlog in Gaza, greep het incident aan om een nieuw front te openen.
De Libanese overgangsregering heeft ondertussen moeite om Hezbollah in toom te houden, dat buiten de staatscontrole opereert. De leider van de groep, Hassan Nasrallah, heeft herhaaldelijk gezworen de aanvallen voort te zetten totdat Israël zijn operaties in Palestina beëindigt. Diplomaten in Beiroet zeggen dat de regering feitelijk machteloos staat om de escalatie te voorkomen.
Geopolitieke instabiliteit en diplomatieke risico's
De oorlogsverklaring bemoeilijkt internationale inspanningen om de regio te kalmeren. De Verenigde Staten en de Europese Unie dringen al geruime tijd aan op een staakt-het-vuren tussen Israël en Hamas in Gaza, in de hoop de wapenstilstand uit te breiden naar de Libanese grens. Nu liggen die gesprekken waarschijnlijk stil. Een hoge VN-functionaris, die anoniem wilde blijven, zei dat de escalatie ‘wat er nog aan vertrouwen over was in diplomatieke kanalen vernietigt.’
Iran, de belangrijkste geldschieter van Hezbollah, heeft de weerstand van de groep publiekelijk geprezen, maar zich onthouden van directe militaire betrokkenheid. Toch blijft het risico van een bredere oorlog die Teheran erbij betrekt een zorg voor Washington. De olieprijzen stegen woensdag licht, omdat de markten rekening hielden met de dreiging van verstoringen van de toelevering in het Midden-Oosten.
Geen van beide partijen heeft bereidheid getoond om de situatie te de-escaleren. Het Israëlische leger heeft reserve-eenheden opgeroepen voor het noordelijke front, en Hezbollah heeft gedreigd Israëlische steden aan te vallen met precisie gestuurde raketten. De VN-vredesmacht in Libanon (UNIFIL) heeft opgeroepen tot terughoudendheid, maar mist het mandaat of de vuurkracht om in te grijpen.
Voorlopig is de enige zekerheid meer geweld. De vraag is of de internationale gemeenschap de diplomatieke kanalen nieuw leven kan inblazen voordat de confrontatie escaleert tot een openlijke oorlog tussen Israël en Libanon – een oorlog die geen partij mogelijk onder controle kan houden.
