Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu hôm thứ Ba tuyên chiến với nhóm vũ trang Lebanon Hezbollah, một sự leo thang nghiêm trọng đe dọa gây bất ổn thêm cho khu vực và phá hỏng những nỗ lực ngoại giao vốn đã mong manh. Tuyên bố được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng gia tăng dọc biên giới phía bắc Israel với Lebanon, nơi các cuộc giao tranh xuyên biên giới đã diễn ra mạnh mẽ hơn trong những tuần gần đây.
Tuyên bố và hậu quả ngay lập tức
Tuyên bố của Netanyahu đánh dấu cuộc chiến tranh chính thức đầu tiên chống Hezbollah kể từ cuộc xung đột năm 2006. Nhà lãnh đạo Israel coi động thái này là phản ứng cần thiết trước cái mà ông gọi là 'hành vi gây hấn chưa từng có' từ nhóm do Iran hậu thuẫn. Các nhà phân tích quân sự cho rằng quyết định này có thể kích hoạt một cuộc đối đầu rộng hơn với Lebanon, một quốc gia vốn đang vật lộn với suy thoái kinh tế và bế tắc chính trị.
Trong những giờ sau tuyên bố, máy bay chiến đấu Israel đã tấn công các mục tiêu ở miền nam Lebanon, bao gồm các kho vũ khí và sở chỉ huy của Hezbollah theo quân đội Israel. Chính quyền Lebanon báo cáo ít nhất một chục thương vong dân sự, nhưng các con số không thể được xác minh độc lập. Hezbollah đáp trả bằng cách phóng loạt rocket vào miền bắc Israel, khiến cư dân phải chạy vào hầm trú ẩn.
Vì sao căng thẳng bùng phát
Cuộc xung đột không xảy ra trong một sớm một chiều. Trong nhiều tháng, Hezbollah đã thử nghiệm hệ thống phòng không Israel bằng máy bay không người lái và tên lửa, trong khi tình báo Israel cảnh báo về việc tích trữ vũ khí gần biên giới. Nguyên nhân trực tiếp dường như là một loạt các cuộc tấn công vào các vị trí quân sự Israel tuần trước khiến nhiều binh sĩ thiệt mạng. Chính phủ của Netanyahu, dưới áp lực trong nước về cách xử lý cuộc chiến ở Gaza, đã nắm bắt sự việc để mở một mặt trận mới.
Trong khi đó, chính phủ lâm thời Lebanon đã gặp khó khăn trong việc kiềm chế Hezbollah, nhóm hoạt động ngoài sự kiểm soát của nhà nước. Lãnh đạo của nhóm, Hassan Nasrallah, đã nhiều lần tuyên bố sẽ tiếp tục tấn công cho đến khi Israel kết thúc các chiến dịch ở Palestine. Các nhà ngoại giao tại Beirut cho biết chính phủ thực sự bất lực trong việc ngăn chặn sự leo thang.
Bất ổn địa chính trị và rủi ro ngoại giao
Tuyên bố chiến tranh làm phức tạp các nỗ lực quốc tế nhằm xoa dịu khu vực. Mỹ và Liên minh châu Âu đã thúc đẩy lệnh ngừng bắn giữa Israel và Hamas ở Gaza, với hy vọng mở rộng thỏa thuận ngừng bắn đến biên giới Lebanon. Giờ đây, các cuộc đàm phán đó có khả năng bị đình chỉ. Một quan chức cấp cao của Liên Hợp Quốc, yêu cầu giấu tên, cho biết sự leo thang này 'phá hủy mọi niềm tin còn sót lại' trong các kênh ngoại giao.
Iran, hậu thuẫn chính của Hezbollah, đã công khai ca ngợi sự kháng cự của nhóm nhưng chưa tham gia quân sự trực tiếp. Tuy nhiên, nguy cơ về một cuộc chiến tranh rộng hơn có thể lôi kéo Tehran vẫn là mối lo ngại đối với Washington. Giá dầu đã tăng nhẹ vào thứ Tư khi thị trường tính đến nguy cơ gián đoạn nguồn cung ở Trung Đông.
Không bên nào tỏ ra sẵn sàng hạ nhiệt. Quân đội Israel đã điều động các đơn vị dự bị cho mặt trận phía bắc, và Hezbollah đe dọa tấn công các thành phố của Israel bằng tên lửa dẫn đường chính xác. Lực lượng lâm thời Liên Hợp Quốc tại Lebanon (UNIFIL) đã kêu gọi kiềm chế nhưng thiếu nhiệm vụ hoặc hỏa lực để can thiệp.
Hiện tại, điều chắc chắn duy nhất là bạo lực sẽ còn tiếp diễn. Câu hỏi đặt ra là liệu cộng đồng quốc tế có thể khôi phục các kênh ngoại giao trước khi cuộc đối đầu leo thang thành chiến tranh mở giữa Israel và Lebanon hay không — một cuộc chiến mà không bên nào có thể kiểm soát.
