Τα παγκόσμια χρηματοοικονομικά οδεύουν προς μια θεμελιώδη αλλαγή: τον συνεχή διακανονισμό, ένα σύστημα που θα επιτρέπει στις συναλλαγές να εκκαθαρίζονται και να πληρώνονται σε πραγματικό χρόνο αντί να περιμένουν ημέρες. Οι υποστηρικτές λένε ότι η αλλαγή θα μπορούσε να μειώσει δραστικά το κεφάλαιο που παραμένει αδρανές κατά τη διάρκεια των παραθύρων διακανονισμού και να περιορίσει τον κίνδυνο αθέτησης υποχρεώσεων ενός εκ των δύο μερών πριν ολοκληρωθεί η συμφωνία.
Τι σημαίνει ο συνεχής διακανονισμός για τις αγορές
Στο σημερινό μοντέλο, οι συναλλαγές μετοχών, ομολόγων και νομισμάτων χρειάζονται συνήθως μία ή δύο ημέρες για να ολοκληρωθούν — μια καθυστέρηση γνωστή ως T+1 ή T+2. Σε αυτό το διάστημα, τα χρήματα και οι τίτλοι είναι δεσμευμένα, και μια αποτυχία από οποιαδήποτε πλευρά μπορεί να προκαλέσει κυματισμούς στο σύστημα. Ο συνεχής διακανονισμός στοχεύει να μηδενίσει αυτή την καθυστέρηση, επεξεργάζοντας πληρωμές και μεταβιβάσεις ιδιοκτησίας άμεσα.
Αυτή η ταχύτητα δεν είναι απλώς θέμα αίσθησης. Αλλάζει τα δεδομένα στην αποδοτικότητα κεφαλαίου. Οι τράπεζες και οι μεσίτες διατηρούν σήμερα πρόσθετα αποθεματικά για να καλύψουν μη διακανονισμένες συναλλαγές. Εάν ο διακανονισμός γίνεται αμέσως, αυτά τα αποθεματικά μπορούν να απελευθερωθούν για άλλες χρήσεις. Το αποτέλεσμα: λιγότερο αδρανές κεφάλαιο και περισσότερη ρευστότητα που ρέει στην οικονομία.
Χαμηλότερος κίνδυνος, λιγότερες εξασφαλίσεις
Ο κίνδυνος αντισυμβαλλομένου — η πιθανότητα το άλλο μέρος μιας συναλλαγής να μην μπορεί να πληρώσει — αποτελεί διαρκή ανησυχία στα χρηματοοικονομικά. Όσο περισσότερος χρόνος χρειάζεται για να διακανονιστεί μια συναλλαγή, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα να συμβεί κάτι: μια τράπεζα να καταρρεύσει, μια αγορά να καταρρεύσει, μια τεχνική βλάβη. Ο συνεχής διακανονισμός μειώνει αυτή την έκθεση σε θέματα δευτερολέπτων.
Οι ρυθμιστικές αρχές έχουν ήδη αρχίσει να πιέζουν για συντομότερους κύκλους διακανονισμού. Η αμερικανική αγορά κινητών αξιών μετακινήθηκε σε T+1 τον Μάιο του 2024. Αλλά ο συνεχής διακανονισμός θα προχωρούσε παραπέρα, καταργώντας εντελώς το χρονοδιάγραμμα. Αυτό θα μείωνε την ανάγκη για εξασφαλίσεις που στηρίζουν σήμερα μη διακανονισμένες συναλλαγές, απελευθερώνοντας δυνητικά δισεκατομμύρια δολάρια σε όλο το παγκόσμιο χρηματοοικονομικό σύστημα.
Ο δρόμος προς τα εμπρός δεν είναι απλός
Η δημιουργία υποδομής συνεχούς διακανονισμού απαιτεί νέα τεχνολογία, συντονισμό μεταξύ κεντρικών τραπεζών και γραφείων συμψηφισμού, και επανασχεδιασμό δεκαετιών παλαιών μηχανισμών της αγοράς. Πολλά συστήματα εκτελούν σήμερα μαζικές διεργασίες κατά τη διάρκεια της νύχτας. Η μετάβαση σε πραγματικό χρόνο σημαίνει αναβάθμιση από μηχανές αντιστοίχισης συναλλαγών έως συστήματα πληρωμών.
Ορισμένες κεντρικές τράπεζες έχουν ήδη αρχίσει να δοκιμάζουν συστήματα ακαθάριστου διακανονισμού σε πραγματικό χρόνο για χονδρικές πληρωμές. Αλλά μια πλήρης μετάβαση σε συνεχή διακανονισμό για κινητές αξίες και παράγωγα είναι ένα μεγαλύτερο βήμα. Οι συμμετέχοντες στην αγορά παρακολουθούν πιλοτικά προγράμματα σε ορισμένες χώρες, περιμένοντας να δουν αν η τεχνολογία μπορεί να διαχειριστεί τον όγκο και την πολυπλοκότητα των παγκόσμιων συναλλαγών.
Κανείς δεν έχει θέσει σταθερή προθεσμία. Το ερώτημα τώρα δεν είναι αν θα φτάσει ο συνεχής διακανονισμός — αλλά πόσο γρήγορα και ποιος θα φτάσει πρώτος.
