Presidenti Donald Trump tha më të enjten se një konflikt ushtarak i plotë me Iranin është i paprakëtshëm — por mbeti i hapur nëse ushtarët amerikanë vriten në një sulm. Komentet e tij, të cilat dukeshin të zvogëlonin kërcënimet e mëparshme të një ripagjimi masiv, mund të qetësojnë energjinë nervoze në tregjet globale që kishin përgatitur për një luftë më të gjerë në Lindjen e Mesme.
‘Nëse’ që mund të ndryshojë gjithçka
Duke fluturuar me gazetarët në Shtëpinë e Bardhë, Trump lidhi perspektivën e luftës totale drejtpërdrejt me humbjet amerikane. Pa viktima midis ushtarëve amerikanë, ai sugjeroi se situata është e paprakëtshme të eskalojë në një konfrontim më të gjerë. Komenti shënon një ndryshim të rëndësishëm nga pozita e mëparshme e administratës së tij të shtypjes maksimale dhe kërcënimeve të përsëritura për veprim ushtarak kundër Teheranit.
Kushti vetë nuk është i ri — Shtëpia e Bardhë ka sinjalizuar që nga kohë se çdo vdekje amerikane do të shkaktonte një përgjigje të fortë. Por lidhja eksplicite nga Trump e luftës totale me këtë prag mund të ketë ngushtuar gamën e veprimeve që Washingtoni është i gatshëm t’i marrë. Zyrtarët iranianë nuk kanë reaguar publikisht ndaj deklaratës.
Qetësi në tregun e naftës — për tani
Investitorët e vërejtën. Çmimet e naftës së papërpunuar, të cilat kishin rritur fuqishëm për shkak të frikës nga një ndërprerje e furnizimit nga një luftë e mundshme, rikthehen pak gjatë tregtisë në pasdite. Analistët thanë se gjuha e presidentit zvogëlon probabilitetin menjëherë të një sulmi ushtarak që mund të bllokojë Shkallën e Hormuzit, përmes të cilës kalon rreth një e peshta e naftës botërore.
Megjithatë, pushimi mund të jetë i thyeshëm. Pentagoni ka mbajtur një rritje të forcave bregdetare në rajon, dhe grupet e mbështetura nga Iranin kanë vazhduar përleshje të ulëta. “Tregu po lexon këtë si një rrezik më të ulët të një luftës大规模,” tha një strateg i komoditeteve nën kushtin e anonimitetit sepse nuk ishte autorizuar të fliste publikisht. “Por rreziku nuk është zbatuar në zero.”
Cilat rrezike të tjera janë duke u vlerësuar sërish
Përtej naftës, komentet e Trump mund të ndikojnë më gjerësisht në mënyrën se si investitorët ndërkombëtarë vlerësojnë rrezikun gjeopolitik. Rendimentet e obligacioneve të Tresorit ulen pak ndërsa blerjet e sigurta lehtësohen. Tregtarët e monedhës gjithashtu ulën pritjet për një rritje të papritur të dollarit të lidhur me një skenar krize.
Në Teheran, reagimi nga tregjet financiare ishte i pasigurt. Riali, i cili është nën presion të rëndë nga sanksionet amerikane, ende shiten në tarifa të zbritura të tregut të errët. Qeveria iraniane nuk ka ndryshuar pozicionin e saj ushtarak, sipas raporteve të inteligjencës rajonale.
E panjohura e madhe mbetet sjellja e agjentëve të Iranit në Irak, Siri dhe Jemen. Edhe pse Trump thekson se nuk do të fillojë luftë përveç nëse vriten amerikanë, ato grupe mund të vazhdojnë të synojnë personelin amerikan. Një sulm i vdeqës do të ndryshonte llogaritjen menjëherë, duke vënë në provë pragun e deklaruar nga presidenti. A mund të kontrollojë udhëheqësia iraniane aleatët e saj rajonalë — apo dëshiron — është pyetja që tani mbahet mbi Lindjen e Mesme.
