Tajlanda miraton huamarrje emergjente ndërsa tensionet në Lindjen e Mesme tronditin tregjet e naftës

Qeveria e Tajlandës ka miratuar huamarrje emergjente për të forcuar financat e saj, ndërsa konflikti që përfshin SHBA-në, Izraelin dhe Iranin trondit tregjet globale të naftës. Lëvizja, e shpallur këtë javë, nxjerr në pah se si vendet importuese të energjisë mbeten në vështirësi kur goditjet gjeopolitike rrisin çmimet e naftës së papërpunuar.

Pse Bangkoku ndërmori këtë hap

Tajlanda mbështetet në naftën e importuar për pjesën më të madhe të nevojave të saj energjetike. Me rritjen e çmimit të naftës Brent mbi 8% që nga përshkallëzimi i fundit, fatura e importit të vendit po rritet me shpejtësi. Huamarrja emergjente — të cilën ministria e financave tha se do të mbulojë boshllëqet buxhetore dhe do të stabilizojë subvencionet e karburantit — është një përgjigje e drejtpërdrejtë ndaj këtij presioni. Zyrtarët nuk kanë zbuluar shumën totale, por autorizimi i jep qeverisë mundësinë të përdorë tregjet vendase dhe ndërkombëtare nëse është e nevojshme.

Koha është e ndërlikuar. Ekonomia e Tajlandës tashmë po ngadalësohej, me eksporte të dobëta dhe rimëkëmbje të pabarabartë të turizmit. Një rritje e qëndrueshme e çmimeve të naftës mund të zgjerojë deficitin e llogarisë korente dhe të shtyjë inflacionin mbi objektivin e bankës qendrore. Miratimi i lejon Bangkokut të veprojë shpejt, në vend që të presë derisa të shpërthejë një krizë.

Cenueshmëria e importuesve të energjisë

Tajlanda nuk është e vetme. Në të gjithë Azinë, vendet që blejnë më shumë naftë sesa prodhojnë po e ndjekin konfliktin me nervozizëm. Japonia, Korea e Jugut, India dhe Filipinet përballen të gjitha me një ekspozim të ngjashëm. Kur ngushtica e Hormuzit ose rrugët kryesore të furnizimit ndërpriten, këto vende kanë pak alternativa përveç shfrytëzimit të rezervave strategjike ose djegies së rezervave të valutës së huaj.

Për Tajlandën, huamarrja emergjente është një tampon, por jo një zgjidhje. Vendi ka disa nga rezervat më të ulëta të naftës së papërpunuar në rajon — rreth 50 ditë importe neto, krahasuar me Japoninë që ka rreth 180 ditë. Kjo lë pak hapësirë nëse konflikti zgjatet. Analistët në Bangkok theksojnë se huamarrja vetëm blen kohë; nuk ul kërkesën për naftë dhe nuk diversifikon furnizimin.

Tregtarët globalë të naftës së papërpunuar tashmë po vendosin një prim rreziku. SHBA po zbaton sanksione më të rrepta ndaj naftës iraniane, ndërsa Izraeli ka kërcënuar me sulme ndaj infrastrukturës iraniane. Çdo ndërprerje e trafikut të cisternave përmes Detit Arabik do të godiste drejtpërdrejt rafineritë aziatike. Lëvizja e Tajlandës sinjalizon se qeveritë presin që çmimet të mbeten të larta për muaj, jo javë.

Të dhënat e Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë tregojnë se ekonomitë në zhvillim në Azi zënë rreth një të tretën e rritjes së kërkesës globale për naftë. Nëse ato fillojnë të marrin hua për të mbuluar kostot e energjisë, kjo mund të tendosë profilet e kreditit sovran dhe të rrisë kostot e huamarrjes për tregjet e tjera në zhvillim. Miratimi i Tajlandës është një shembull konkret i këtij efekti zinxhir në veprim.

Pyetja e pazgjidhur

Testi i vërtetë do të vijë nëse nafta qëndron mbi 90 dollarë për fuçi për pjesën tjetër të vitit. Bangkoku nuk ka shpallur asnjë masë të re për kursimin e energjisë ose reforma të subvencioneve. Autorizimi i huamarrjes është një masë e përkohshme — por lë të hapur pyetjen nëse Tajlanda mund të shmangë dhimbje më të thella ekonomike nëse konflikti zgjerohet. Ministria e financave do të publikojë parashikimet e përditësuara fiskale muajin e ardhshëm, të cilat do të tregojnë se sa po i kushton buxhetit goditja e naftës.