Dokumentacja pierwszej oferty publicznej SpaceX, opublikowana w tym tygodniu, przedstawia sieć powiązań finansowych i operacyjnych między firmą rakietową a innymi przedsięwzięciami Elona Muska – co rodzi nowe pytania dotyczące ładu korporacyjnego dla inwestorów rozważających największe IPO w historii branży kosmicznej. Dokument złożony w organach regulacyjnych i przeanalizowany przez GFdaily pokazuje, że osobiste udziały Muska oraz jego role w Tesla, X (dawniej Twitter) i Boring Company tworzą nakładające się interesy, które mogą wpływać na wszystko – od kontraktów z dostawcami po decyzje rady nadzorczej.
Zakres krzyżowych udziałów
Dokumentacja ujawnia, że Musk posiada większościowy pakiet głosów w SpaceX, podobnie jak w kilku innych swoich firmach. Ale powiązania sięgają głębiej: SpaceX wynajmuje powierzchnię biurową od Boring Company, licencjonuje technologię z działu baterii Tesli oraz zawarło umowę z X na usługi łączności satelitarnej. Dokument wymienia co najmniej siedem transakcji w ciągu ostatnich dwóch lat, w których SpaceX płaciło podmiotom kontrolowanym również przez Muska – kwoty, które firma nazywa „rynkowymi”, ale inwestorzy mogą postrzegać inaczej.
„Konflikty są wbudowane w strukturę” – przyznaje dokumentacja w sekcji czynników ryzyka, choć nie precyzuje konkretnych zabezpieczeń. Niezależnych członków rady nadzorczej jest niewielu, a siła głosu Muska oznacza, że może on zatwierdzać transakcje bez osobnego głosowania komitetu.
Kwestie ładu korporacyjnego dla inwestorów
Prospekt emisyjny IPO podkreśla podstawowy dylemat: jak wycenić firmę, której prezes dzieli swoją uwagę i kapitał między wiele wartych miliardy dolarów projektów. Na przykład sieć satelitarna Starlink firmy SpaceX opiera się na slotach startowych samego SpaceX – ale inne firmy Muska również konkurują o jego czas. Dokumentacja zauważa, że „inne interesy biznesowe Muska mogą odwracać jego uwagę” od działań SpaceX, co – zdaniem analityków – może osłabić popyt wśród inwestorów instytucjonalnych.
Grupy rzeczników akcjonariuszy już zwróciły uwagę na brak niezależnego przewodniczącego rady nadzorczej. W skład rady SpaceX wchodzą Musk, jego brat Kimbal oraz dwóch wieloletnich współpracowników; dokumentacja nie wymienia żadnych nowych niezależnych członków dołączających przed debiutem giełdowym. Bez silnego niezależnego głosu – argumentują krytycy – drobni akcjonariusze mają niewielkie możliwości odwołania, jeśli Musk przedkłada dostawy baterii Tesli nad harmonogram startów SpaceX.
Konsekwencje rynkowe notowania SpaceX
Pomimo obaw dotyczących ładu korporacyjnego, oczekuje się, że IPO będzie jednym z największych w sektorze lotniczym. SpaceX nie ujawniło docelowej wyceny, ale prywatne transakcje na rynku wtórnym wyceniają firmę na ponad 150 miliardów dolarów. Dokumentacja potwierdza, że spółka zamierza przeznaczyć wpływy na rozbudowę produkcji Starship oraz skalowanie usługi internetowej Starlink dla klientów indywidualnych.
Banki inwestycyjne prowadzące ofertę rozpoczęły marketing wśród dużych funduszy, podkreślając dominację SpaceX w usługach startowych oraz kontrakty rządowe z NASA i Pentagonem. Jednak niektórzy zarządzający funduszami prywatnie zmagają się z ryzykiem związanym z Muskiem. „Kupujesz nie tylko firmę rakietową – powiedział jeden z inwestorów instytucjonalnych konkurencyjnemu medium, choć cytat ten nie jest częścią oficjalnej dokumentacji – kupujesz kawałek skomplikowanego osobistego imperium”.
Dokumentacja nie podaje konkretnej daty wyceny IPO, informując jedynie, że roadshow rozpocznie się „w nadchodzących tygodniach”. Komisja Papierów Wartościowych i Giełd (SEC) przeanalizuje prospekt przed publicznym obrotem akcji – proces ten zwykle trwa kilka miesięcy. Na razie potencjalni inwestorzy muszą zdecydować, czy krzyżowe udziały są ryzykiem możliwym do opanowania, czy przeszkodą nie do przejścia.
