Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đã cảnh báo rằng một cuộc xung đột quân sự với Iran có thể đẩy kỳ vọng lạm phát tại Khu vực đồng euro lên cao, gây khó khăn cho lộ trình chính sách của ngân hàng và đe dọa ổn định kinh tế. Cảnh báo này, được đưa ra trong báo cáo ổn định tài chính mới nhất của ECB, nhấn mạnh một rủi ro địa chính trị mới đối với một khu vực vốn đang phải vật lộn với áp lực giá cả gia tăng.
ECB đã nói gì
Trong đánh giá rủi ro định kỳ đối với khối tiền tệ, ECB chỉ ra rằng một cuộc chiến với Iran sẽ có khả năng đẩy kỳ vọng lạm phát lên cao. Điều này quan trọng vì ngân hàng trung ương đặt chính sách dựa một phần vào nơi họ cho rằng giá cả đang hướng tới, chứ không chỉ dựa vào mức giá hiện tại. Nếu các hộ gia đình và doanh nghiệp bắt đầu kỳ vọng lạm phát nhanh hơn, họ có thể hành động theo những cách khiến kỳ vọng đó tự trở thành hiện thực — đòi hỏi tiền lương cao hơn, tăng giá trước một cách phòng ngừa.
Ngân hàng không nêu cụ thể xác suất hay mốc thời gian cho một cuộc xung đột như vậy, nhưng bản thân cảnh báo đã cho thấy các nhà hoạch định chính sách đang cân nhắc các kịch bản xấu nhất. Iran nằm gần các tuyến vận chuyển năng lượng then chốt, và bất kỳ sự gián đoạn nào cũng có thể khiến giá dầu và khí đốt tăng vọt, tác động trực tiếp đến chi phí tiêu dùng của Khu vực đồng euro.
Tại sao điều này làm phức tạp chính sách của ECB
ECB đã rơi vào tình thế khó khăn. Ngân hàng đã tăng lãi suất để hạ nhiệt lạm phát vốn mặc dù đã giảm so với mức đỉnh năm ngoái, nhưng vẫn dai dẳng trên mục tiêu 2% của họ. Một bước nhảy vọt trong kỳ vọng lạm phát sẽ buộc ngân hàng phải lựa chọn giữa thắt chặt mạnh hơn nữa — điều có thể bóp nghẹt tăng trưởng — hoặc chấp nhận lạm phát cao hơn trong thời gian dài hơn.
Cả hai lựa chọn đều không thoải mái. Chính sách thắt chặt hơn có nguy cơ đẩy Khu vực đồng euro vào suy thoái, đặc biệt là ở các nền kinh tế yếu hơn như Đức và Italy. Giữ nguyên chính sách trong khi kỳ vọng lạm phát tăng lên có thể làm xói mòn uy tín của ngân hàng và khiến việc kiểm soát giá cả trở nên khó khăn hơn sau này.
Ngoài thách thức kỹ thuật của ngân hàng trung ương, cảnh báo này nhấn mạnh mức độ nhanh chóng mà một cuộc chiến khu vực có thể gây bất ổn cho nền kinh tế Khu vực đồng euro. Khối này nhập khẩu phần lớn năng lượng, và một cuộc xung đột với Iran — nhà sản xuất OPEC lớn thứ ba — sẽ gần như chắc chắn đẩy giá dầu lên rất cao. Điều đó sẽ giáng đòn mạnh vào người tiêu dùng và doanh nghiệp vốn đang gặp khó khăn với hóa đơn năng lượng cao.
ECB không mô hình hóa các tác động GDP cụ thể, nhưng hàm ý rất rõ ràng: chiến tranh sẽ gây biến động vào thị trường, làm gián đoạn chuỗi cung ứng, và buộc các chính phủ phải cân nhắc chi tiêu khẩn cấp trong thời điểm nợ công đã ở mức cao.
Hiện tại, cảnh báo vẫn chỉ là giả thuyết — nhưng đó là giả thuyết mà ECB đủ coi trọng để đưa ra thành văn bản. Cuộc họp chính sách tiếp theo dự kiến vào tháng 6, và các nhà đầu tư sẽ theo dõi chặt chẽ bất kỳ sự thay đổi nào trong lập trường về rủi ro địa chính trị.
