Iraq và Syria đã ký một thỏa thuận để xây dựng lại đường ống dẫn dầu Kirkuk-Baniyas, một dự án có thể vận chuyển tới 2 triệu thùng dầu mỗi ngày từ các mỏ dầu của Iraq đến một cảng ở Địa Trung Hải thuộc Syria. Thỏa thuận này nhằm mang lại cho Baghdad một tuyến xuất khẩu thay thế, tránh phải đi qua eo biển Hormuz, một tuyến đường thủy hẹp từ lâu đã trở thành điểm nghẽn chiến lược đối với các chuyến hàng dầu toàn cầu.
Tuyến đường vòng qua một điểm nghẽn chiến lược
Eo biển Hormuz, nằm giữa Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman, xử lý khoảng một phần năm nguồn cung dầu của thế giới. Đối với Iraq, quốc gia xuất khẩu phần lớn dầu thô qua các cảng ở Vịnh, bất kỳ sự gián đoạn nào tại đây — do căng thẳng khu vực hoặc xung đột quân sự — đều có thể cắt đứt một nguồn thu nhập chính. Đường ống Kirkuk-Baniyas cung cấp một giải pháp thay thế. Bằng cách vận chuyển dầu qua đường bộ tới bờ biển Syria, Iraq có thể tiếp cận các tuyến vận tải biển Địa Trung Hải, giảm thiểu rủi ro tại Vịnh Ba Tư.
Hồi sinh một dự án đã ngủ quên từ lâu
Đường ống này không phải là một ý tưởng mới. Một phiên bản của tuyến Kirkuk-Baniyas đã từng hoạt động trong quá khứ nhưng đã bị đóng cửa do chiến tranh và các lệnh trừng phạt. Thỏa thuận mới hồi sinh ý tưởng này, mặc dù hai quốc gia sẽ cần xây dựng lại cơ sở hạ tầng đã xuống cấp hoặc bị hư hại qua nhiều thập kỷ. Bản thân thỏa thuận là một tín hiệu chính trị cho thấy cả hai chính phủ sẵn sàng hợp tác về cơ sở hạ tầng năng lượng bất chấp sự bất ổn định rộng lớn hơn trong khu vực.
Nội dung của thỏa thuận
Theo thỏa thuận đã ký, đường ống sẽ được thiết kế để vận chuyển 2 triệu thùng mỗi ngày. Khối lượng này sẽ khiến nó trở thành một trong những đường ống dẫn dầu thô lớn nhất ở Trung Đông. Thỏa thuận không nêu rõ mốc thời gian xây dựng hoặc ước tính chi phí, nhưng các dự án như vậy thường mất nhiều năm và cần đầu tư hàng tỷ đô la. Hai chính phủ sẽ cần đảm bảo nguồn tài chính, có thể từ các đối tác quốc tế hoặc các công ty dầu mỏ nhà nước.
An ninh là một câu hỏi mở khác. Đường ống sẽ đi qua lãnh thổ Syria, nơi đã trải qua nhiều năm nội chiến và một số khu vực vẫn còn tranh chấp. Các tỉnh phía bắc của Iraq cũng đối mặt với bất ổn định định kỳ. Bảo vệ một đường ống có quy mô như vậy sẽ đòi hỏi một thỏa thuận an ninh đáng kể, có thể liên quan đến nhiều lực lượng vũ trang hoặc nhà thầu tư nhân.
Tác động đến thị trường dầu mỏ
Nếu được hoàn thành, đường ống này có thể chuyển dịch một phần thương mại dầu toàn cầu ra khỏi eo biển Hormuz. Đó sẽ là một sự phát triển dài hạn, nhưng nó có thể ảnh hưởng đến lưu lượng tàu chở dầu, tỷ lệ bảo hiểm và các tính toán chiến lược của cả nhà sản xuất và người tiêu dùng dầu. Đối với Iraq, đường ống cũng sẽ cho phép nước này tăng công suất xuất khẩu mà không chỉ phụ thuộc vào các cảng ở Vịnh.
Thỏa thuận được đưa ra khi Iraq đang tìm cách tăng sản lượng và doanh thu từ dầu mỏ. Nước này là nhà sản xuất lớn thứ hai trong OPEC, nhưng cơ sở hạ tầng xuất khẩu của họ đã bị căng thẳng. Đường ống Kirkuk-Baniyas sẽ cung cấp một lối thoát trực tiếp cho dầu thô từ các mỏ Kirkuk, vốn đã bị sử dụng dưới công suất trong những năm gần đây do tranh chấp giữa chính phủ liên bang và Chính quyền khu vực Kurdistan.
Bước tiếp theo sẽ là Iraq và Syria chuyển từ thỏa thuận sang các chi tiết kỹ thuật và tài chính. Cả hai nước đều chưa công bố ngày mục tiêu để đường ống bắt đầu hoạt động.
