Iraq dan Syria telah menandatangani perjanjian untuk membina semula saluran paip minyak Kirkuk-Baniyas, sebuah projek yang akan membawa sehingga 2 juta tong sehari dari medan minyak Iraq ke terminal Mediterranean di Syria. Perjanjian ini direka untuk memberikan Baghdad laluan eksport alternatif yang memintas Selat Hormuz, laluan air sempit yang telah lama menjadi titik kesesakan bagi penghantaran minyak global.
Laluan mengelilingi titik kesesakan strategik
Selat Hormuz, antara Teluk Parsi dan Teluk Oman, mengendalikan kira-kira satu perlima daripada bekalan minyak dunia. Bagi Iraq, yang mengeksport sebahagian besar minyak mentahnya melalui terminal di Teluk, sebarang gangguan di sana — daripada ketegangan serantau atau konflik ketenteraan — boleh memotong sumber pendapatan utama. Saluran paip Kirkuk-Baniyas menawarkan alternatif. Dengan menghantar minyak melalui darat ke pantai Syria, Iraq mendapat akses ke laluan perkapalan Mediterranean, mengurangkan pendedahannya terhadap risiko di Teluk.
Menghidupkan semula projek yang lama terbiar
Saluran paip ini bukan idea baru. Versi laluan Kirkuk-Baniyas pernah beroperasi pada masa lalu tetapi ditutup akibat perang dan sekatan. Perjanjian baru ini menghidupkan semula konsep tersebut, walaupun kedua-dua negara perlu membina semula infrastruktur yang telah rosak atau terjejas selama beberapa dekad. Perjanjian itu sendiri adalah isyarat politik bahawa kedua-dua kerajaan bersedia untuk bekerjasama dalam infrastruktur minyak walaupun terdapat ketidakstabilan yang lebih luas di rantau ini.
Apa yang termasuk dalam perjanjian
Di bawah perjanjian yang ditandatangani, saluran paip akan direka untuk membawa 2 juta tong sehari. Jumlah itu akan menjadikannya salah satu saluran paip minyak mentah terbesar di Timur Tengah. Perjanjian tidak menyatakan garis masa untuk pembinaan atau anggaran kos, tetapi projek sebegini biasanya mengambil masa bertahun-tahun dan memerlukan pelaburan berbilion dolar. Kedua-dua kerajaan perlu mendapatkan pembiayaan, mungkin daripada rakan kongsi antarabangsa atau syarikat minyak milik kerajaan.
Keselamatan adalah satu lagi persoalan yang belum terjawab. Saluran paip akan melalui wilayah di Syria yang telah menyaksikan perang saudara selama bertahun-tahun dan masih dipertikaikan di beberapa bahagian. Wilayah utara Iraq juga menghadapi ketidakstabilan secara berkala. Melindungi saluran paip sebesar ini memerlukan pengaturan keselamatan yang ketara, mungkin melibatkan pelbagai angkatan tentera atau kontraktor swasta.
Kesan terhadap pasaran minyak
Jika siap, saluran paip ini boleh mengalihkan sebahagian daripada perdagangan minyak global dari Selat Hormuz. Ini adalah perkembangan jangka panjang, tetapi ia boleh menjejaskan lalu lintas kapal tangki, kadar insurans, dan pengiraan strategik kedua-dua pengeluar dan pengguna minyak. Bagi Iraq, saluran paip juga akan membolehkannya meningkatkan kapasiti eksport tanpa bergantung semata-mata pada terminal Teluk.
Perjanjian ini datang ketika Iraq berusaha untuk meningkatkan pengeluaran dan hasil minyaknya. Negara ini adalah pengeluar kedua terbesar dalam OPEC, tetapi infrastruktur eksportnya telah tertekan. Saluran paip Kirkuk-Baniyas akan menyediakan saluran keluar langsung untuk minyak mentah dari medan Kirkuk, yang telah kurang digunakan dalam beberapa tahun kebelakangan ini akibat pertikaian antara kerajaan persekutuan dan Kerajaan Wilayah Kurdistan.
Langkah seterusnya adalah untuk Iraq dan Syria beralih daripada perjanjian kepada kejuruteraan dan pembiayaan terperinci. Tiada negara telah mengumumkan tarikh sasaran untuk saluran paip mula beroperasi.
