Một quan chức cấp cao của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đang đưa ra lập luận ủng hộ một hệ thống nợ chung châu Âu vĩnh viễn. Thành viên Hội đồng ECB Patsalides lập luận trong tuần này rằng cơ chế như vậy sẽ củng cố đồng euro, giúp làm sâu sắc thị trường vốn của khối và đẩy đồng tiền này lên vị thế cao hơn trên trường quốc tế như một tài sản dự trữ.
Lập luận cho một công cụ nợ chung
Patsalides mô tả một cơ sở nợ chung vĩnh viễn như một công cụ cấu trúc—không chỉ là phản ứng với khủng hoảng. Trong đại dịch, EU đã phát hành nợ chung thông qua chương trình NextGenerationEU, nhưng điều đó chỉ là tạm thời. Quan chức này nay muốn mô hình đó trở thành một phần cố định của kiến trúc tài chính khu vực đồng euro. Ý tưởng là một dòng chảy ổn định các trái phiếu phát hành chung sẽ tạo ra một thị trường sâu và thanh khoản mà các nhà đầu tư trên toàn thế giới có thể dựa vào. Thanh khoản đó, đến lượt nó, sẽ làm cho đồng euro trở nên hấp dẫn hơn đối với các ngân hàng trung ương và quỹ tài sản có chủ quyền để nắm giữ trong dự trữ của họ.
Tại sao thị trường vốn cần một nền tảng sâu hơn
Sự thúc đẩy này cũng liên quan đến dự án kéo dài nhằm xây dựng một liên minh thị trường vốn thực sự ở châu Âu. Hiện tại, thị trường vốn của khu vực đồng euro bị phân mảnh. Mỗi quốc gia phát hành nợ riêng của mình, với các xếp hạng tín dụng và lợi suất khác nhau. Điều đó khiến cho một thị trường châu Âu duy nhất khó cạnh tranh với Hoa Kỳ. Patsalides coi một công cụ nợ chung vĩnh viễn là cách để tạo ra một tài sản phi rủi ro chung, tương tự như trái phiếu Kho bạc Hoa Kỳ. Nếu không có mỏ neo đó, thị trường vốn của khối sẽ gặp khó khăn trong việc đạt được chiều sâu và tính đồng nhất mà các nhà đầu tư toàn cầu yêu cầu.
Nâng cao vai trò toàn cầu của đồng euro
Ngoài các cơ chế thị trường nội bộ, đề xuất này còn có một khía cạnh địa chính trị. Đồng euro là đồng tiền dự trữ được sử dụng nhiều thứ hai, nhưng vẫn tụt hậu xa so với đồng đô la. Patsalides lập luận rằng một cơ chế nợ chung vĩnh viễn sẽ báo hiệu cam kết dài hạn của EU đối với sự phối hợp tài khóa và ổn định. Tín hiệu đó có ý nghĩa. Các ngân hàng trung ương và nhà đầu tư quốc tế tìm kiếm sự tin cậy và khả năng dự đoán khi lựa chọn nơi để dự trữ. Một nguồn cung ổn định các trái phiếu chất lượng cao bằng đồng euro sẽ cho họ thêm lý do để chuyển khỏi đồng đô la.
Phát biểu của quan chức ECB diễn ra khi khu vực đồng euro đang tranh luận về cách tài trợ cho các ưu tiên chung như quốc phòng, độc lập năng lượng và hành động khí hậu. Trong năm qua, Ủy ban châu Âu đã đưa ra các ý tưởng về vay mượn chung mới để tài trợ cho các mục tiêu đó. Patsalides thực chất đang nói rằng vay mượn từng phần là chưa đủ—khối cần một khuôn khổ vĩnh viễn.
Đề xuất này còn xa mới trở thành hiện thực. Nó sẽ yêu cầu sự chấp thuận nhất trí từ các quốc gia thành viên EU, nhiều nước trong số đó vẫn thận trọng về việc chia sẻ nợ. Các quốc gia như Đức và Hà Lan từ lâu đã phản đối việc vay chung vĩnh viễn, lập luận rằng điều đó có thể khuyến khích sự hoang phí tài khóa. Sự thúc đẩy của Patsalides làm sống lại cuộc tranh luận đó mà không đưa ra một con đường rõ ràng để đạt được đồng thuận. Hiện tại, thành viên Hội đồng ECB tiếp tục vận động, và câu hỏi liệu châu Âu có sẵn sàng cho nợ chung vĩnh viễn hay không vẫn còn bỏ ngỏ.
