De Europese Commissie heeft een strengere aanpak van de handel met China toegezegd, nadat het handelstekort van de EU met Peking was opgelopen tot €360 miljard. Dit cijfer, een recordhoogte, heeft de druk op Brussel vergroot om Europese industrieën te beschermen tegen wat functionarissen omschrijven als een steeds schevere handelsrelatie.
De omvang van het tekort
China's enorme productiebasis en groeiende dominantie in belangrijke sectoren zoals elektrische voertuigen, zonnepanelen en batterijen hebben de afhankelijkheid van de EU van invoer verdiept. Europa exporteert veel minder goederen en diensten naar China dan het ervan koopt, waardoor een kloof is ontstaan die de afgelopen tien jaar gestaag is gegroeid. Het tekort van €360 miljard is geen plotselinge piek – maar de omvang is nu moeilijk te negeren voor beleidsmakers.
Europese bedrijven klagen al lang over beperkte markttoegang in China, gedwongen technologieoverdracht en overheidssubsidies die Chinese rivalen een voorsprong geven. Het handelstekort betreft alleen goederen en diensten; het omvat niet de waarde van investeringen of digitale diensten, waar onevenwichtigheden nog groter kunnen zijn.
Wat de Commissie belooft
De Europese Commissie, het uitvoerende orgaan van de EU, zei dat ze strengere maatregelen zal nemen om de onevenwichtigheid aan te pakken. Dat omvat het agressiever gebruiken van bestaande handelsbeschermingsinstrumenten en het aandringen op wederzijdse toegang tot de Chinese markt. Deze belofte komt na jaren van diplomatieke inspanningen die beperkte resultaten hebben opgeleverd.
Ambtenaren in Brussel hebben gedebatteerd over het al dan niet invoeren van tarieven op Chinese elektrische voertuigen, naar aanleiding van een soortgelijke stap van de Verenigde Staten. De Commissie heeft ook een antisubsidieonderzoek gestart naar Chinese fabrikanten van zonnepanelen. Hoewel er geen specifieke nieuwe maatregelen zijn aangekondigd in combinatie met het tekortcijfer, duidt de taal van de Commissie op een verschuiving in toon – van betrokkenheid naar confrontatie.
Voor Europese fabrikanten, vooral in de auto- en hernieuwbare energie-industrie, is het handelstekort meer dan een statistiek. Het weerspiegelt verloren verkopen in binnen- en buitenland. Duitse autofabrikanten bijvoorbeeld worden geconfronteerd met felle concurrentie van Chinese merken, zowel in China als in Europa. Franse en Italiaanse exporteurs van luxegoederen profiteren daarentegen van sterke verkopen aan Chinese consumenten, maar die winsten zijn geconcentreerd in een paar sectoren.
De bredere zorg is dat de industriële basis van Europa zou kunnen eroderen als het handelstekort blijft groeien. Staal-, chemie- en machinebouwers hebben allemaal hun aandeel in de Chinese markt zien krimpen. De belofte van de Commissie van strengere maatregelen moet signaleren dat ze de onevenwichtigheid niet ongecontroleerd zal laten groeien.
Maar de EU is ook afhankelijk van China als bron van zeldzame aardmetalen, batterijen en andere componenten die cruciaal zijn voor haar groene transitie. Elk handelsgeschil riskeert die toeleveringsketens te verstoren. Brussel zal een evenwicht moeten vinden tussen de wens om de Europese industrie te beschermen en de noodzaak om essentiële invoer te blijven ontvangen.
Wat er nu gebeurt, is onduidelijk. De Commissie heeft geen tijdlijn voor nieuwe maatregelen opgesteld. Handelscommissaris Valdis Dombrovskis zal naar verwachting het onderwerp aansnijden tijdens komende bijeenkomsten met Chinese functionarissen. De lidstaten van het blok blijven verdeeld over hoe ver te gaan – sommigen willen strengere tarieven, anderen vreesden vergelding. Het tekort van €360 miljard maakt het debat moeilijker te vermijden.
