Ủy ban Châu Âu đã cam kết có lập trường cứng rắn hơn trong thương mại với Trung Quốc sau khi thâm hụt thương mại của khối với Bắc Kinh tăng lên 360 tỷ euro. Con số này, mức cao kỷ lục, đã gia tăng áp lực buộc Brussels phải bảo vệ các ngành công nghiệp châu Âu khỏi những gì các quan chức mô tả là mối quan hệ thương mại ngày càng mất cân đối.
Phạm vi của khoảng cách
Cơ sở sản xuất rộng lớn của Trung Quốc và sự thống trị ngày càng tăng trong các lĩnh vực chủ chốt như xe điện, tấm pin mặt trời và pin đã làm sâu sắc thêm sự phụ thuộc của EU vào hàng nhập khẩu. Châu Âu xuất khẩu ít hàng hóa và dịch vụ sang Trung Quốc hơn nhiều so với nhập khẩu, tạo ra một khoảng cách đã tăng đều đặn trong thập kỷ qua. Thâm hụt 360 tỷ euro không phải là sự gia tăng đột ngột — nhưng quy mô hiện tại khiến các nhà hoạch định chính sách khó có thể phớt lờ.
Các công ty châu Âu từ lâu đã phàn nàn về việc hạn chế tiếp cận thị trường tại Trung Quốc, chuyển giao công nghệ bắt buộc và trợ cấp nhà nước mang lại lợi thế cho các đối thủ Trung Quốc. Con số thâm hụt chỉ phản ánh thương mại hàng hóa và dịch vụ; nó không bao gồm giá trị đầu tư hoặc dịch vụ kỹ thuật số, nơi sự mất cân bằng có thể còn lớn hơn.
Những gì Ủy ban cam kết
Ủy ban Châu Âu, cơ quan hành pháp của EU, cho biết sẽ thực hiện các hành động cứng rắn hơn để giải quyết sự mất cân bằng. Điều này bao gồm việc sử dụng các công cụ bảo vệ thương mại hiện có một cách quyết liệt hơn và thúc đẩy tiếp cận thị trường Trung Quốc một cách có đi có lại. Cam kết này được đưa ra sau nhiều năm nỗ lực ngoại giao chỉ đạt được kết quả hạn chế.
Các quan chức tại Brussels đã tranh luận về việc có áp thuế đối với xe điện Trung Quốc hay không, sau một động thái tương tự của Hoa Kỳ. Ủy ban cũng đã khởi xướng một cuộc điều tra chống trợ cấp đối với các nhà sản xuất tấm pin mặt trời Trung Quốc. Mặc dù không có biện pháp cụ thể mới nào được công bố cùng với con số thâm hụt, nhưng ngôn ngữ từ Ủy ban báo hiệu một sự thay đổi trong giọng điệu — từ gắn kết sang đối đầu.
Đối với các nhà sản xuất châu Âu, đặc biệt là trong ngành công nghiệp ô tô và năng lượng tái tạo, thâm hụt thương mại không chỉ là một con số thống kê. Nó phản ánh doanh số bán hàng bị mất ở trong nước và nước ngoài. Ví dụ, các nhà sản xuất ô tô Đức phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ các thương hiệu Trung Quốc ở cả Trung Quốc và châu Âu. Ngược lại, các nhà xuất khẩu hàng xa xỉ của Pháp và Ý được hưởng lợi từ doanh số bán hàng mạnh mẽ cho người tiêu dùng Trung Quốc, nhưng những lợi ích đó chỉ tập trung vào một vài lĩnh vực.
Mối lo ngại rộng hơn là nền tảng công nghiệp châu Âu có thể bị xói mòn nếu khoảng cách thương mại tiếp tục gia tăng. Các nhà sản xuất thép, hóa chất và máy móc đều đã chứng kiến thị phần của mình tại thị trường Trung Quốc bị thu hẹp. Lời hứa về hành động cứng rắn hơn của Ủy ban nhằm báo hiệu rằng họ sẽ không để sự mất cân bằng tăng lên mà không được kiểm soát.
Nhưng EU cũng phụ thuộc vào Trung Quốc như một nguồn cung cấp đất hiếm, pin và các thành phần quan trọng khác cho quá trình chuyển đổi xanh của khối. Bất kỳ tranh chấp thương mại nào cũng có nguy cơ làm gián đoạn các chuỗi cung ứng đó. Brussels sẽ phải cân bằng giữa mong muốn bảo vệ ngành công nghiệp châu Âu với nhu cầu duy trì dòng nhập khẩu thiết yếu.
Điều gì xảy ra tiếp theo vẫn chưa rõ ràng. Ủy ban chưa đưa ra lộ trình cho các biện pháp mới. Ủy viên Thương mại Valdis Dombrovskis dự kiến sẽ nêu vấn đề này trong các cuộc họp sắp tới với các quan chức Trung Quốc. Các quốc gia thành viên của khối vẫn bị chia rẽ về mức độ can thiệp — một số muốn áp thuế cao hơn, số khác lo ngại về sự trả đũa. Thâm hụt 360 tỷ euro khiến cuộc tranh luận trở nên khó tránh khỏi hơn.
