Gita Gopinath, Phó Tổng Giám đốc thứ nhất của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), đã đưa ra một cảnh báo mạnh mẽ hôm thứ Hai: thị trường trái phiếu đang trở nên mong manh khi lợi suất và lãi suất tiếp tục tăng. Lợi suất tăng báo hiệu rủi ro cao hơn cho các nhà đầu tư và có thể gây ra những tác động lan tỏa đến sự ổn định tài chính toàn cầu và định giá tài sản, bà phát biểu trong những nhận xét nhấn mạnh sự bất an ngày càng tăng trong thị trường thu nhập cố định.
Tại sao lợi suất lại gây ra báo động
Lợi suất trái phiếu đã tăng dần trong những tháng gần đây, được thúc đẩy bởi kỳ vọng rằng các ngân hàng trung ương sẽ duy trì lãi suất ở mức cao để chống lạm phát. Lợi suất cao hơn đồng nghĩa với chi phí vay tăng đối với chính phủ, doanh nghiệp và hộ gia đình. Đó là một vấn đề đối với nền kinh tế toàn cầu vẫn đang điều chỉnh với lãi suất cao hơn. Cảnh báo của Gopinath được đưa ra khi lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ dao động gần mức cao nhất trong nhiều năm, và các động thái tương tự đang diễn ra trên thị trường nợ châu Âu và các thị trường mới nổi.
Phó Tổng Giám đốc IMF đã không nói nửa vời. Thị trường trái phiếu mong manh, bà lập luận, có thể khuếch đại các cú sốc. Nếu các nhà đầu tư đột ngột tháo chạy, làn sóng bán tháo có thể tự nuôi sống chính nó, đẩy lợi suất lên cao hơn và thắt chặt điều kiện tài chính nhanh hơn dự định của các ngân hàng trung ương.
Sự mong manh có ý nghĩa gì đối với nhà đầu tư
Đối với các nhà quản lý danh mục đầu tư, thị trường trái phiếu mong manh chuyển thành các biến động giá cả giật cục và thanh khoản mỏng hơn. Điều đó khiến việc giao dịch các vị thế lớn trở nên khó khăn hơn mà không làm xáo trộn thị trường. Rủi ro không chỉ giới hạn ở các bộ phận thu nhập cố định. Giá trái phiếu giảm — và lợi suất tăng — thiết lập lại tỷ lệ chiết khấu được sử dụng để định giá mọi thứ từ cổ phiếu đến bất động sản. Nếu lợi suất tiếp tục tăng, định giá cổ phiếu có thể bị ảnh hưởng, đặc biệt là đối với các cổ phiếu tăng trưởng phụ thuộc vào dòng tiền trong tương lai xa.
Gopinath không nêu tên các lĩnh vực hoặc khu vực cụ thể, nhưng cảnh báo của bà áp dụng rộng rãi. Các nhà đầu tư nắm giữ trái phiếu thời hạn dài chịu tổn thất lớn nhất khi lợi suất tăng vọt. Và những người sử dụng đòn bẩy cho các giao dịch carry trade — vay rẻ để mua trái phiếu lợi suất cao hơn — có thể bị siết chặt nếu biến động tăng vọt.
Ổn định toàn cầu trong tầm ngắm
Mối lo ngại lớn hơn là sự lây lan. Một cuộc tháo chạy trái phiếu đột ngột ở một nền kinh tế lớn có thể lan rộng qua biên giới, khi dòng vốn đảo chiều và khẩu vị rủi ro co lại. Gopinath lưu ý rằng thị trường mong manh làm tăng khả năng xảy ra một sự kiện gây bất ổn, một sự kiện mà các ngân hàng trung ương có thể gặp khó khăn trong việc kiểm soát mà không làm bùng phát lại lạm phát. IMF đã cảnh báo trong nhiều tháng rằng việc bình thường hóa chính sách tiền tệ sau đại dịch tiềm ẩn nhiều nguy cơ, và những nhận xét mới nhất của bà làm sắc nét thêm thông điệp đó.
Các nước đang phát triển đặc biệt dễ bị tổn thương. Nhiều nước đã vay nặng bằng đô la trong thời kỳ lãi suất thấp; giờ đây chi phí dịch vụ nợ của họ đang tăng vọt. Nếu lợi suất toàn cầu tiếp tục tăng, nhiều nước trong số họ có thể đối mặt với cuộc khủng hoảng huy động vốn, gây áp lực lên các nguồn cho vay của chính IMF.
Thị trường đang theo dõi điều gì tiếp theo
Mọi ánh mắt hiện đổ dồn vào loạt dữ liệu kinh tế tiếp theo và các cuộc họp của ngân hàng trung ương. Cả Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) và Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đều đã báo hiệu rằng họ có thể giữ lãi suất ổn định trong thời gian tới, nhưng lạm phát dai dẳng ở mức cao có thể buộc họ phải đảo ngược. Các nhà đầu tư sẽ phân tích từng bài phát biểu và chỉ số lạm phát để tìm manh mối liệu lợi suất đã đạt đỉnh — hay chỉ mới bắt đầu.
Cảnh báo của Gopinath không đưa ra thời gian biểu, nhưng nó đặt nền tảng cho một mùa hè đầy lo lắng trên thị trường trái phiếu. IMF sẽ cập nhật triển vọng toàn cầu của mình trong Báo cáo Triển vọng Kinh tế Thế giới tiếp theo, dự kiến vào tháng 7, có thể bao gồm đánh giá sâu hơn về các rủi ro mà bà đã chỉ ra.
